POWRÓT

SEMESTR VI - MATERIAŁ POMOCNICZY

 

 Najprostsze sposoby wykonywania pomiarów w terenie

 
 

Określanie stron świata
Określanie kierunków (kątów)
Określanie odległości
Wykorzystanie technik GPS


Określanie stron świata

Proste harcerskie sposoby.

  • wg przedmiotów terenowych - samotne drzewa, słoje w pieńkach, kamienie porośnięte mchem
  • wg Słońca - tabela wschód słońca, południe, zachód
  • wg słońca i zegarka wskazówkowego - dwusieczna, prosta
  • wg Gwiazdy Polarnej - 5 krotne przedłużenie odległości miedzy gwiazdami Wielkiego Wozu
  • wg Księżyca.

Najłatwiej kierunek północny określa się za pomocą busoli lub kompasu. Zasada tego typu przyrządów opiera się na właściwościach igły magnetycznej. Swobodnie wisząca igła magnetyczna, pod wpływem pola magmetycznego Ziemi, dąży do zajęcia ściśle określonego położenia w przestrzeni. Dla terytorium Polski igła magnetyczna ustawia się w kierunku północ - południe.

  • według busoli - igła magnetyczna pod wpływem magnetyzmu ziemskiego ustawia się w kierunku północy magnetycznej. Północ magnetyczna nie jest tym samym co północ geograficzna.
  • według kompasu - igła magnetyczna podobnie jak w busoli pod wpływem magnetyzmu ziemskiego ustawia się w kierunku północy magnetycznej. Kompas w odróżnieniu od busoli na obudowie posiada podziałkę w stopniach.


Określanie kierunków (kątów)

Do pomiarów terenu wykorzystuje się mapy, ale często zachodzi potrzeba wykonania pomiarów bezpośrednio w terenie przy pomocy przyrządów. Poprzez pomiar kątów określamy; kierunki i odległości, kąty nachylenia terenu, wysokości przedmiotów i pomiary szerokości obiektów wodnych.

Pomiar kątów;

  • najczęściej wykonujemy przy pomocy kompasu. Kompasem) mierzymy azymuty na przedmioty terenowe, następnie odejmując od siebie wartości kątowe azymutów otrzymujemy szukany kąt.


Określanie odległości

W czasie różnorodnych prac w terenie, zachodzi często konieczność szybkiej oceny odległości, przy pomocy najprostszych sposobów takich jak; szacunkowo (ocena odległości na "oko"), krokami, według wielkości kątowych i rozmiarów przedmiotów (przy pomocy linijki milimetrowej, przy pomocy lornetki), według identyczności lub podobieństwa trójkątów ( pomiar wysokości przedmiotów, pomiar szerokości przeszkody).

Metoda szacunkowa (ocena odległości na "oko") jest najprostszym i najszybszym sposobem określenia odległości.
Istota oceny odległości "na oko" opiera się na ogólnie znanych właściwościach atmosfery i oka ludzkiego, dzięki którym, im przedmiot znajduje się bliżej, tym jest jaśniejszy i wyraźniejszy, tym więcej można rozróżnić na nim szczegółów i tym wydaje się większy.
Dla przybliżonej oceny odległości można posługiwac się nizej podaną tabelą.

TABELA WIDOCZNOŚCI

Lp.

Rodzaj przedmiotów i stopień ich widoczności

Odległość

1.

Widoczne pojedyncze domy

5 km

2.

Widoczne okna w domach

4 km

3.

Widoczne kominy na dachach

4 km

4.

Widoczne pnie drzew, słupy telefoniczne

1 km

5.

Widoczny ogólny zarys człowieka; na drzewach grube gałęzie

700 - 800 m

6.

Widoczne ruchy rąk i nóg, na drzewach rozróżnia się gałęzie

500 - 600 m

7.

Odróżnia się dachówki na dachach, liście na drzewach

200 m

8.

Rozróżnia się części twarzy: oczy, nos, usta.

500 - 600 m


Metody oceny odległości z wykorzystaniem linijki.

  • według wielkości kątowych i rozmiarów przedmiotów (przy pomocy linijki milimetrowej.
    Ta metoda ma zastosowanie dla przypadku gdy znana jest szerokość lub wysokość przedmiotów terenowych. W tym celu na linijce trzymanej na długość wyciągniętej ręki (d = 50 cm) odczytuje się ilość milimetrów v pokrywających przedmiot terenowy o znanym V. Ponieważ d = 0,5 m, zatem D = 0,5*V/v, gdzie V i v wyrażone są w jednakowych jednostkach miary, np. w cm.
  • według identyczności lub podobieństwa trójkątów ( pomiar wysokości przedmiotów, pomiar szerokości przeszkody).
    Tą metodą określa sięodległość w miejscach niedostępnych oraz szerokość przeszkód (rzek, bagien, itp).
    • na prostej wychodzącej z niedostępnego punktu A wyznaczamy punkt B, z którego wytycza się prostopadłą;
    • na niej wyznacza się - w równych odległościach - punkty C i D;
    • z punktu D wytycza się prostopadłą w kierunku k2;
    • maszerujemy po prostej k2 tak długo, aż punkty A i C pokryją się;
    • w miejscu tym wyznaczamy punkt E;
    • ponieważ trójkąty ABC i CDE są przystające (identyczne), to odcinek AB jest równy odcinkowi DE;
    • gdy wyznaczy się na brzegu punkt F, to szerokość rzeki wyniesie AB - BF.

Pomiary terenowe - wykorzystanie technik GPS

Rozwój satelitarnej techniki pozycjonowania sprawił, że stała się ona powszechnie dostępna i szeroko stosowana. W początkowym okresie jej stosowania dokładność pomiarów z wykorzystaniem GPS pozostawiała wiele do życzenia. Z chwilą wprowadzenia do eksploatacji satelitarnego systemu wspomagania EGNOS ręczne odbiorniki nawigacyjne stały się optymalnym narzędziem do wielu zadań pomiarowych. Odbierany sygnał, pozwala na zwiększenie dokładności wyznaczonej pozycji +/-1 m.
Dostępność i niska cena odbiornika, łatwa obsługa i szybkość uzyskiwania wyników sprawiają, że metoda znajduje powszechne zastosowanie w większości pomiarów wykonywanych w terenie. Poniżej przykład wykorzystania odbiornika GARMIN do rejestracji położenia w terenie, z pomiarem wysokości i czasem pobytu.


Mapa jako obraz powierzchni Ziemi »»» 

  

 (C) 2011-2017 Wydział Przyrodniczo-Techniczny Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej. All Rights Reserved