POWRÓT

SEMESTR V

Skład i łamanie publikacji - systemy DTP


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Podstawowe pojęcia typograficzne. Oprogramowanie DTP
Podstawowe zasady składu i łamania tekstu
Zarządzanie kolorami


 

Pojęcia ogólne

   

    DTP (ang. desktop publishing - publikowanie zza biurka) - termin oznaczający pierwotnie ogół czynności związanych z przygotowaniem na komputerze materiałów, które będą później powielone metodami poligraficznymi. Krócej mówiąc, termin ten oznacza komputerowe przygotowanie do druku.
    DTP zastąpiło tradycyjny drukarski skład tekstu. Polega na kompleksowym przygotowaniu publikacji do drukowania. Proces DTP rozpoczyna się wprowadzeniem do komputera tekstu i obrazu. Poszczególne elementy graficzne podlegają następnie indywidualnej obróbce, a na tekst jest nanoszona korekta. Następnie odbywa się zasadnicza część procesu, czyli ułożenie stron publikacji z tych wszystkich elementów gotowego projektu, łącznie z naniesieniem informacji dla drukarza i introligatora. Na tym etapie pracy można również umieścić informacje o obrazie całej składki.

    Czynność końcowa to zapisanie danych komputerowych w postaci pliku, coraz częściej w postaci pliku PDF. W ramach DTP można również zarządzać przepływem prac w drukarni oraz sterować urządzeniami przygotowalni poligraficznej, jak i samej drukarni.
    Wskazane jest aby grafik DTP biegle posługiwał się programami Photoshop, Illustrator oraz InDesign. Musi znać zasady typografii, materiały poligraficzne, techniki drukowania, procedury kalibrowania sprzętu komputerowego. Co więcej, musi też umieć oceniać jakość techniczną gotowej, odebranej z drukarni publikacji. Programy Photoshop, Illustrator oraz InDesign oferowane są w ramach Creative Cloud, która zawiera aplikacje i usługi do pracy z grafiką, fotografią, wideo i stronami internetowymi. Dzięki wbudowanym samouczkom i szablonom pierwsze kroki są wyjątkowo łatwe. Zarówno początkujący, jak i doświadczeni użytkownicy otrzymują wszystko, co jest potrzebne do działania, kiedy nadejdzie inspiracja. Na załączonych poniżej grafikach zbiory narzędzi udostępnianych w ramach pakietu projektowania grafiki i układu oraz pakietu do montażu wideo i animacji.

DTP obejmuje:

  • tworzenie obrazu stron publikacji,
  • zarządzanie pracą grupową,
  • komputerowe sterowanie urządzeniami - naświetlarkami, maszynami drukarskimi.

Skład i łamanie w ujęciu historycznym

  • Łamanie - w czasach zecerstwa łamanie polegało na ułożeniu szpalty tekstu w łamy na kolumnie. Fragmenty szpalty równe wysokości łamu oddzielało się od siebie poprzez odłamanie — stąd nazwa.
  • Szpalta - to leżący na kolumnie blok zarezerwowany dla tekstu, mający określoną (właściwą) szerokość. Długość szpalty jest zależna od długości tekstu. Szpalta określonej długości, czyli odłamana na konkretny wymiar, to łam.
  • Skład - dawniej składem określano powstały z czcionek lub innych elementów (wierszy linotypowych, linii, justunków) tekst mający postać szpalty (ale także złożoną tabelę). Bez względu na to, czy skład przygotowywano ręcznie, czy z pomocą maszyn odlewających, czynność tę nazywano składaniem.

Oprogramowanie DTP

  • Adobe InDesign,
  • QuarkXpress,
  • Corel Ventura
  • Kombi,
  • Publisher.

    Na załaczonej grafice, strona startowa programu InDesign, który oferuje wszystko, co jest potrzebne podczas tworzenia plakatów, książek, czasopism cyfrowych, książek elektronicznych, interaktywnych plików PDF i innych publikacji.

Do góry


 

Podstawowe zasady składu i łamania tekstu w DTP (źródło - DTP Od projektu aż po druk. O współpracy grafika z drukarzem Andrzej Gołąb, Helion)

     
   

    Finalny format wyrobu poligraficznego, który odbiera się z działu ekspedycji każdej drukarni, jest zawsze mniejszy od formatu arkusza papieru, na którym został on wydrukowany. Dzieje się tak z co najmniej dwu względów.
    Po pierwsze: Typowa maszyna offsetowa nie jest w stanie zadrukować arkusza papieru od bandy do bandy. Główną martwą powierzchnią jest tak zwany pasek na łapki. Ma on około 10 mm szerokości i biegnie wzdłuż dłuższego boku arkusza.
    Po drugie: Oprócz obrazu samej pracy na arkuszu muszą zostać wydrukowane także przeróżne znaczniki technologiczne, takie jak paski barwne, pasery, linie cięcia, marki itp. W efekcie obróbki introligatorskiej wszystkie te dodatkowe elementy zostają odcięte od arkusza i lądują jako odpady na makulaturze.



Rysunek - wydrukowane na arkuszu pracy przeróżne znaczniki technologiczne, takie jak paski barwne, pasery, linie cięcia, marki itp. (przykład)

    W takiej sytuacji niezmiernie ważną czynnością jest, dla uniknięcia przypadkowego uszkodzenia już przygotowanych wydruków pracy, stosowanie się do trzech zasad.

  • Pierwsza zasada: Jeżeli na marginesach umieszcza się elementy graficzne sięgające do linii cięcia, wszystkie one muszą zostać wypuszczone o 2 - 3 mm poza tę linię. Przykładowo ulotka o formacie docelowym A4, czyli 210×297 mm, musi być zaprojektowana ze spadami po 2 mm z każdej strony, czyli mieć wymiar 214×301 brutto (przed obcięciem). Na tych nadmiarowych dwu milimetrach winny znaleźć się także te wszystkie elementy graficzne pracy, które sięgają do linii cięcia. Grafik musi mieć świadomość, że wskutek obróbki introligatorskiej zostaną one odcięte od pracy. Tylko wtedy, gdy zawiera ona białe marginesy, sprawę można pominąć.

  • Druga zasada: Istotne składniki pracy, przede wszystkim teksty, ale także inne ważne elementy graficzne, muszą być umieszczone w odległości min. 4 mm od linii cięcia. Stosowanie się do tej reguły chroni przed tym, żeby krajacz, nawet kiedy będzie miał zły dzień, nie przyciął logo lub kawałka tytułu.
  • Trzecia zasada: Przy zakładaniu nowej pracy należy zadać jej format netto, a nie brutto. Elementy spadowe trzeba wypuścić poza ten format. Przy eksportowaniu pracy do PDF-a należy zaznaczyć w opcjach eksportu istnienie i wielkość używanych spadów. W przeciwnym wypadku, mimo iż spady znajdują się w pracy źródłowej, w PDF-ie ich nie będzie.

    1. Pole bezpieczne ulotki, w którym powinny znajdować się wszystkie ważne elementy i teksty.
2. Margines bezpieczeństwa, elementy znajdujące się na tym polu mogą zostać obcięte.
3. Spad, pole które zostanie obcięte w trakcie obróbki introligatorskiej, a powinny znaleźć się na niej wszystkie elementy, które mają dochodzić do krawędzi gotowej ulotki.
4. Teksty, logotypy oraz inne ważne elementy projektu aby nie zostały obcięte nie mogą wykraczać poza tzw. pole bezpieczne.
5. Podlewki i inne elementy mające dochodzić do krawędzi gotowej ulotki muszą znaleźć się na spadzie.
6. Znaczniki cięcia (nie są konieczne w projekcje).
7. Linia cięcia - w trakcie obróbki, po liniach cięcia zostają obcięte spady i w ten sposób uzyskuje się gotowe materiały w formacie netto.

    Spadem drukarskim określany jest zadrukowany obszar (najczęściej wąski pasek) arkusza, który zostaje odcięty w trakcie procesów wykończenia wydrukowanych materiałów w introligatorni. Spad to jedno z podstawowych, a zarazem bardzo istotnych określeń używanych w poligrafii. Dzięki spadom Twoje wizytówki czy ulotki wyglądają estetycznie i elegancko. Mówiąc prostym językiem, spad to po prostu obszar, który jest zadrukowany, jednak zostaje odrzucony w wyniku cięcia arkusza. Jest więc częścią, która po przycięciu arkusza zostaje po prostu wyrzucona do kosza. Pewnie zastanawiacie się, po co on komu, skoro na samym końcu i tak ląduje w koszu? Jak w każdej dziedzinie naszego życia… błędy są nieuniknione, prawda? Projekty także powinny zawierać pewien dopuszczalny margines błędu na wypadek, gdyby maszyna nieprecyzyjnie przycięła projekt lub gdyby wizytówki, ulotki lub inna poligrafia, którą drukujemy, obsunęła się na maszynie. Dlatego właśnie musi zostać zachowana tolerancja cięcia. Pamiętajmy, że maszyna jest tylko maszyną, bądźmy więc wyrozumiali.
    Marginesem bezpieczeństwa nazywa się pole między krawędzią zewnętrzną formatu netto (formatu docelowego), a częścią wewnętrzną projektu. To pole zazwyczaj ma od 3 do 5 mm. Wszystkie ważne elementy projektu nie powinny wychodzić poza pole bezpieczne projektu. Wszystkie elementy znajdujące się na marginesie bezpieczeństwa, w trakcie obróbki introligatorskiej mogą zostać obcięte, co jest spowodowane pewną niedokładnością gilotyn i krajarek oraz specyfikacji cięcia ze stosu.

    Do ustawienia wielkości spadu mają zastosowanie narzędzia udostępnione min. w Illustrator oraz InDesign. Również w darmowym programie Scribus istnieje możliwość ustawienia wielkości spadu, co pokazane jest na poniższym rysynku.

Do góry


 

Zarządzanie kolorami

     
   

    Kolory w poligrafii to temat obszerny, ale można go sprowadzić do jednego podstawowego problemu: dlaczego wydrukowana publikacja wygląda często inaczej (czytaj: gorzej) niż na ekranie komputera? Przyczyny - najprostsza i najkrótsza odpowiedź tkwi w różnicy nośników, na których oglądamy daną grafikę. Ekran emituje własne światło a kartka papieru odbija światło. Dodatkowo różnice wynikają także z różnych palet barw jakich używa się do druku i do prezentacji na ekranie. Nie wchodząc w szczegóły, paleta kolorów do druku nazywa się w skrócie CMYK. Z kolei paleta kolorów do prezentacji na ekranie nosi nazwę RGB. Model RGB korzysta ze światła, natomiast model CMYK z farby drukarskiej i różnych rodzajów papieru. Z punktu widzenia teorii model CMYK jest w pewnym sensie odwrotnością modelu RGB. Dlatego wierne przedstawienie kolorów RGB na wydruku CMYK nie jest możliwe.

    Co zrobić, aby monitor przedstawiał kolory najwierniej, jak to tylko możliwe, zgodnie z rzeczywistością?
    Jest to możliwe jeżeli zadbaamy o kalibrację monitora. Do kalibracji monitora możesz wykorzystać dowolny kalibrator. Na rynku dostępnych jest wiele urządzeń przeznaczonych do kalibracji monitorów. Sam proces polega na przyłożeniu urządzenia do ekranu monitora. Przeważnie oprogramowanie dostarczone z kalibratorem prowadzi Cię krok po kroku. Na podstawie pomiarów tworzony jest następnie profil kalibrowanego monitora. Jego użycie powinno zapewnić możliwie najwierniejsze wyświetlanie kolorów na ekranie. Nawet jeśli proces kalibracji nie zapewni wiernego odwzorowania kolorów, z pewnością jednak przybliży do niego.

    Pracując nad grafikami obrabianymi komputerowo musimy zastanowić się, jaki efekt końcowy chcemy uzyskać i na czym on będzie powielany. Jeśli praca końcowa ma być drukowana - musimy wziąć pod uwagę zapis barwy w formacie CMYK: Cyan (niebieski), Magenta (purpurowy), Yellow (żółty) oraz Black (czarny). Wszystkie skanery i urządzenia do obróbki grafiki są nastawione na drukowanie i związany z tym proces przygotowania. Natomiast jeśli zamierzamy poprzestać tylko na grafice prezentowanej elektronicznie, to powinniśmy używać formatu RGB składającego się z barw pdstawowych: Red (czerwony), Green (zielony), Blue (niebieski).
    Istnieje wiele różnic pomiędzy obrazami na papierze i monitorze. W celu uzyskania obrazu na monitorze używamy kolorów RGB, ponieważ kolor tła w monitorze jest czarny. Dlatego chcąc uzyskać jakiś kolor musimy go dodać, dodanie do siebie czerwonego, zielonego i niebieskiego światła w pełnych ilościach - wytwarza kolor biały. Dlatego kolory w formacie RGB zwane są kolorami addytywnymi. Mieszanie w różnym stopniu tych kolorów da nam dowolny kolor z pasma barw widzianych. Podczas druku natomiast zaczynamy od białego podłoża (papieru). Papier postrzegamy jako biały ze względu na to, iż odbija on całe spektrum widzialne barw. Ponieważ biały jest kolorem związanym z obecnością wszystkich kolorów światła, chcąc stworzyć kolor, musimy odejmować kolory od białego światła. Wynika z tego, że aby stworzyć kolor na papierze białym, musimy odjąć część światła odbijanego od papieru. Dokonać możemy tego poprzez zastosowanie kolorów w formacie CMYK nazywanymi kolorami subtraktywnymi.
    Wyświetlając na monitorze obraz w postaci CMYK, musimy wziąć pod uwagę, iż kolory wyświetlane na monitorze są tylko zbliżone do barw CMYK. Ponieważ, jak wcześniej wspomniałem, monitor wyświetla barwy w formacie RGB. Musimy także pamiętać o tym, iż im ciemniejszy jest kolor na wybranym obszarze oglądanym na monitorze (RGB), tym jaśniejszy będzie ten obszar podczas drukowania. Ma to miejsce dlatego, że w modelu RGB kolory są do siebie dodawane w celu uzyskanie koloru białego, natomiast w modelu CMYK im większy procent nasycenia koloru, tym ciemniejszy będzie obraz. Spowodowane to jest tym, iż w CMYK większe nasycenie koloru oznacza więcej farby, co z kolei ogranicza ilość światła odbijającego się od powierzchni papieru.

Do góry


   

 

 (C) 2019 - 2020 Wydział Przyrodniczo - Techniczny KPSW. All Rights Reserved