POWRÓT

SEMESTR V

Klasyfikacja i charakterystyka materiałów, półproduktów i produktów poligraficznych


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Wytwory papiernicze
Przygotowanie plików do druku


 

Wytwory papiernicze

   

        Obecnie stosuje się dwie klasyfikacje produktów poligraficznych. Pierwsza z nich, to klasyfikacja, w której punktem odniesienia jest charakter wydawniczy danej grupy wyrobów, a nie ich parametry techniczne. Ten rodzaj klasyfikacji nazywany jest klasyfikacją wydawniczą produktów poligraficznych
Druga klasyfikacja – nowoczesna – opiera się o istotne cechy techniczne produktu poligraficznego. Tym samym jest ściśle związana z technologią poligraficzną. Ten rodzaj klasyfikacji nazywany jest klasyfikacją poligraficzną produktów.

Klasyfikacja wydawnicza produktów poligraficznych

    Podstawą klasyfikacji wydawniczej produktów poligraficznych jest ogólny podział produktów poligraficznych, zwanych ogólnie drukami, na trzy grupy:

  • druki periodyczne (prasowe),
  • druki dziełowe,
  • druki akcydensowe.



Schemat podziału wydawniczego

    Druki periodyczne, które czasem nazywa się drukami prasowymi, ukazują się zawsze pod tym samym tytułem, są numerowane i najczęściej opatrzone datą wydania. Mogą ukazywać się w dnie określone z góry datami wydania lub też nieregularnie. Druki periodyczne dzieli się na gazety i czasopisma.
    Druki dziełowe, wg klasyfikacji wydawniczej, dzielą się na książki i broszury. Pojęcie druków dziełowych ma już trochę cech wspólnych z potrzebami podziału przydatnego w technologii poligraficznej, gdyż druki dziełowe są zawsze oprawami, to znaczy mają wkład i połączoną z nim oddzielnie wykonaną okładkę. Książka ma wkład z więcej niż 48 stronicami, w broszurze natomiast stronic jest od 4 do 48 włącznie.
    Wszystkie pozostałe druki nie będące drukami periodycznymi i dziełowymi są nazywane drukami akcydensowymi. Zgodnie z propozycjami wydawniczymi istnieje następujący podział druków akcydensowych:

  • druki akcydensowe wydawnicze, np. nuty, mapy, reprodukcje dzieł sztuki, prospekty i plakaty w postaci druków luźnych o liczbie stronic nie większej niż cztery,
  • druki akcydensowe informacyjne, np. katalogi, cenniki, spisy, rozkłady jazdy, instrukcje, programy, zawiadomienia bez względu na postać i konstrukcję wydania,
  • druki akcydensowe opakowaniowe w postaci arkusza lub zwoju, z którego zostanie wykonane opakowanie lub jego część,
  • druki akcydensowe manipulacyjne przeznaczone do wypełniania lub wykorzystania w czynnościach urzędowych, handlowych i innych, np. papiery wartościowe, znaczki, bilety, formularze, karty pocztowe,
  • druki akcydensowe przemysłowe – druki w postaci umoSliwiającej oznaczenie lub uszlachetnienie wyrobu przemysłowego niepoligraficznego, np. kalkomanie.

Klasyfikacja poligraficzna produktów poligraficznych
W technologii poligraficznej najbardziej istotna jest konstrukcja danego produktu. Treść zawarta w wydaniu jest sprawą mniej waSną lub zupełnie nieistotną dla technologa poligrafa. Z tego powodu podział poligraficzny produktów poligraficznych powinien brać pod uwagę cechy konstrukcyjne danych produktów. Postanowiono produkty poligraficzne podzielić na trzy ogólne grupy: druki luźne, łączone i oprawy.



Schemat podziału poligraficznego

    Najprostszym produktem poligraficznym są druki luźne. Drukiem luźnym nazywa się produkt poligraficzny składający się z jednej części lub kilku nie połączonych między sobą. Jednak mogą istnieć połączenia w obrębie jednego arkusza. Drukiem luźnym będzie więc np. zadrukowana kartka stanowiącą ulotkę prospektową, zadrukowany arkusz papieru stanowiący plakat. Są to najprostsze przykłady druków luźnych w postaci arkuszowej. Bardziej skomplikowanymi drukami luźnymi będą np. ulotki prospektowe czterostronicowe wykonane z jednego arkusza, aby po złamaniu w połowie uzyskały wygląd wytworu czterostronicowego. Tego rodzaju drukiem luźnym będzie też np. gazeta. Dzieli się je już tylko na handlowe grupy asortymentowe takie, jak np. plakaty, ulotki, torebki, pudełka, gazety, czasopisma, zwoje, w zależności od formy i przeznaczenia danego druku luźnego.
    Bardziej skomplikowanymi wyrobami poligraficznymi niż druki luźne są druki łączone. Drukami łączonymi nazywa się takie produkty poligraficzne, które składają się z dwóch lub większej liczby arkuszy połączonych między sobą, stanowiących jakby jedną całość, ale nie mających oddzielnie wykonanej okładki. Drukiem łączonym będzie więc np. czasopismo.

Do góry


 

Przygotowanie plików do druku (http://printologia.pl/przygotowac-plik-druku/)

     
   

    Składając zlecenie w drukarni, należy zadbać o odpowiednie przygotowanie pliku do druku, co sprawi, że zlecony wydruk w pełni odwzoruje przygotowany projekt. Odpowiednio przygotowany plik do druku nie powinien uwzględniać wyłącznie oczekiwań zleceniodawcy. Wszystkie jego parametry – rozpoczynając od formatu poprzez przestrzeń kolorystyczną, a na nafarbieniu kończąc – powinny odnosić się do technologii druku, która jest wykorzystywana przez docelową drukarnię. Dlatego też przed przystąpieniem do ostatecznego formatowania pliku, wskazne jest dowiedieć się, z jakich technologii czy maszyn drukarskich korzysta wybrana firma polograficzna.

    Pierwszą kwestią jest format, w jakim powinien być zapisany plik do druku. Ze względu na różne wersje oprogramowania graficznego wykorzystywanego przez grafika i drukarnię zapisanie pliku we właściwym formacie pozwoli uniknąć błędów przy jego dalszej eksploracji.
    Do najczęstszych błędów należą m.in. niedostosowanie pliku do ogólnych wymogów drukarni dotyczących spadów (często wręcz ich brakuje), wymiarów projektu, wewnętrznych marginesów czy zastosowanych fontów. Wiele błędów dotyczy również kolorystyki, m.in. zbyt niska rozdzielczość, a co za tym idzie błędnie zbudowana kolorystyka do druku, a nawet błędna kolorystyka CMYK/RGB. Często klienci ustawiają również zbyt duże nafarbienie projektu, czego efektem jest pękanie farby podczas nadruku.


Format pdf Często wykorzystywanym formatem pliku do druku jest format PDF. Pozwala on na zapis grafiki wektorowej. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy przesłany do drukarni projekt ma być drukowany w różnych rozmiarach. Modyfikacja rozmiaru grafiki nie wpływa negatywnie na jej jakość. Wysoka jakość pliku graficznego zostaje zachowana również w momencie jego eksportu z programu graficznego do formatu PDF. Dlatego też ten format zalecany jest do zapisu większości plików przeznaczonych do wydruku.


Format jpg i tiff - innymi formatami akceptowanymi przed drukarnie są formaty JPG i TIFF. Pierwszy z nich pozwala na dużą kompresję plików graficznych. Jednak wraz ze zmniejszającym się rozmiarem pliku spada jakość zapisanej grafiki, co oznacza, że przesłane przez Ciebie do drukarni zdjęcie może wydrukować się w bardzo kiepskiej jakości. Jego wadą jest również brak możliwości zapisu fizycznych rozmiarów pliku, a tym samym nie nadaje się do druku wielkoformatowego. Natomiast TIFF to format zapisu grafiki rastrowej. Pliki zapisane w tym formacie mają wiele informacji, natomiast kompresja nie naraża ich na straty jakościowe. To, co wyróżnia ten format na tle JPG, to większa rozpiętość barwna (JPG – 8 bitów/kanał, TIFF – 16 bitów/kanał) oraz bezstratne kompresowanie. Co ważne, format TIFF jest formatem umożliwiającym profesjonalne wykorzystanie plików graficznych. Dlatego jeśli rozważasz możliwość ingerencji grafika z drukarni w przesłany plik, powinieneś zapisać go w tym formacie.

Formaty plików graficznych

    Do najpopularniejszych formatów zapisu grafiki bitmapowej dla Photoshopa zaliczamy;

  • Photoshop PSD - uniwersalny format zapisu plików programu Photoshop. Pozwala nie tylko zapisywać warstwy, dodatkowe kanały, ścieżki, maski czy przezroczystość, ale jest także doskonale interpretowany przez wszystkie programy firmy Adobe.
  • Format TIFF - został ooracowany z myślą o aplikacjach służących do składu publikacji i obsługiwany jest przez wszystkie programy do edycji grafiki. Pliki zapisane w tym formacie mają rozszerzenie ".tif" lub ".tiff". Format pozwala na zapisywanie obrazów stworzonych w trybie kreskowym, skali szarości oraz w wielu trybach koloru i wielu głębiach bitowych koloru. Może zawierać prewkę (podgląd w niskiej rozdzielczości), ścieżki i kanały alfa, profile koloru, komentarze tekstowe. TIFF umożliwia stosowanie kompresji bezstratnej typu LZW oraz CCITT Group 4. Używany jest obecnie w DTP, grafice trójwymiarowej czy w obrazowaniu medycznym.
  • Format PNG - jest alternatywą dla formatu GIF. Format ten ma zastosowanie do zapisu pojedyńczych plików graficznych, w tym zdjęć. Zaletą jest wysoki poziom kompresji bezstratnej i tworzenie plików niewielkich rozmiarów. Format PNG znajduje różne zastosowania. Przewiduje tryby o niskiej ilości kolorów (paletowe od 2 do 256 oraz tryb skali szarości), przydatne w sytuacjach, gdy nadmiarowa informacja jest niewskazana (tj. gdy ważniejsza od subiektywnej wierności oryginałowi jest treść obrazu).
  • Format JPG, JPEG - Jest to najbardziej popularny format plików graficznych z kompresją stratną, powszechnie stosowany na stronach WWW, w aparatach cyfrowych, skanerach. Jest to standard kompresji statycznych obrazów rastrowych, przeznaczony głównie do przetwarzania obrazów naturalnych (zdjęć satelitarnych, pejzaży, portretów itp.), charakteryzujących się płynnymi przejściami barw oraz brakiem lub małą ilością ostrych krawędzi i drobnych detali. W wyniku kompresji stratnej, część szczegółów obrazu bezpowrotnie jest tracona a kosztem tego otrzymane pliki są mniejsze. Poziom kompresji, a tym samym stopień jakości obrazu, może być regulowany (rysunek niżej). Zastosowanie tej metody jest możliwe, dzięki odrzuceniu przez zmysły najmniej istostnych danych o obrazie, pozostawiając dane o wyższej wartości, potrzebne do rozpoznania informacji.


Rysunek - Różny stopień jakości obrazu jpg


Spady i marginesy bezpieczeństwa - przygotowując projekt ulotki czy wizytówki zależy Ci na tym, aby wydrukowany produkt wyglądał niemal identycznie jak ten w projekcie. Abyś nie był rozczarowany ewentualnym pojawieniem się białej oblamówki wokół Twojej wizytówki, nie powinieneś zapomnieć o odpowiednim ustawieniu spadów i marginesów. Spady to 3 mm zapasu projektowanej grafiki, która przekracza linię cięcia produktu. Pamiętaj, że Twoje ulotki czy wizytówki będą produkowane masowo. Masowo również będą cięte za pomocą gilotyny. Podczas nacisku noża na warstwę arkuszy minimalne przesunięcie linii cięcia jest niemal pewne. Pozostawienie niewielkiego zapasu pozwoli uniknąć sytuacji, w której przesunięcie linii cięcia będzie skutkowało powstaniem białej, nieestetycznej krawędzi. Oprócz spadów ustaw również tzw. marginesy bezpieczeństwa, czyli ok. 5 mm odstępu między istotnymi elementami graficznymi a ramką projektu. Wówczas ewentualne przesunięcie ostrza gilotyny nie będzie ingerować w treść projektu, a awers i rewers w druku dwustronnym ułożą się symetrycznie względem siebie.

Wybrane pojęcia wydawnicze

  • Arkusz drukarski — jednostka wielkości produkcji drukarskiej, obejmująca liczbę kolumn mieszczących się na arkuszu papieru AB2 zadrukowanym dwustronnie, lub liczbę kolumn mieszczących się na jednostronnie zadrukowanym arkuszu papieru formatu AB1.
  • CMYK – cztery podstawowe kolory farb drukarskich: cyan, magenta, yellow, black.
  • Format papieru – rozmiar arkusza papieru, uwzględniający jego długość i szerokość, wyrażony w milimetrach.
  • Gramatura — ciężar jednego metra kwadratowego wytworu papierniczego (bibułki, papieru, kartonu, tektury) wyrażony w gramach.
  • Layout - szablon, wzorzec, stały układ kompozycyjny strony publikacji. Obejmuje on marginesy, rozmiar ilustracji, rozmiar kolumn i innych bloków tekstu, kolorystykę i formę elementów graficznych, a także parametry tekstu w blokach, tytułach, leadach i wielu innych elementach stale powtarzających się w publikacji. Layout może być jednorazowy, dla jednorazowej publikacji, lub może być szablonem dla publikacji cyklicznych.
  • Łam — pionowy blok zarezerwowany dla tekstu, leżący na kolumnie, posiadający określoną szerokość i długość, czym się różni od szpalty posiadającej tylko szerokość, a długość dowolną (określoną wielkością całości tekstu). W jednołamowym układzie kolumny jest to pas na kolumnie ograniczony marginesami, w układzie wielołamowym analogiczny pionowy fragment kolumny. Łam może być wypełniony wierszami tekstu, ale również tabelami, ilustracjami itd. Wstawienie ilustracji w łam nie powoduje zwiększenia ilości łamów, jest to nadal jeden łam wypełniony tekstem, tyle że przerwany ilustracją (w pionie jest zawsze tylko jeden łam). Łam jest efektem "łamania", czyli oddzielenia zwartego fragmentu wierszy od szpalty.

  • Łamanie — w DTP jest to tworzenie obrazu kolumny poprzez nadanie surowej zawartości tekstowej cech tekstu sformatowanego oraz połączenie tekstu z grafiką. Czynność ta obejmuje - formowanie kolumn książki lub czasopisma ze szpalt, klisz, wzorów, tytułów i ornamentów, na ogół według wskazówek zawartych w odbitkach korektorskich, lub według makiet wydawniczych.
  • Spad — pole druku, które wychodzi poza obszar publikacji i jest przeznaczony do obcięcia. Stosowany, aby obszar druku dochodził do krawędzi po obcięciu arkusza.
  • Światło — nie zadrukowane miejsce na kolumnie. Wyróżnia się światło międzyliterowe, międzywyrazowe (spacje), międzywierszowe (interlinie), międzyłamowe (pole działowe) i okołotytułowe.


Przestrzeń barwna CMYK/RGB - Kluczowy wpływ na jakość wydruku pliku ma zastosowanie właściwej przestrzeni barwnej. W zależności od technologii wydruku możesz zaprojektować grafikę w przestrzeni CMYK lub RGB. Ta pierwsza wykorzystywana jest w kolorowym druku offsetowym (poligrafia o dużym nakładzie), cyfrowym laserowym oraz lateksowym i solwentowym. RGB zaś stosuje się w druku pigmentowym fotografii (chociaż druk w przestrzeni CMYK również jest możliwy) oraz na fotolabach w procesie wywoływania zdjęć. Wybór właściwej przestrzeni barwnej jest ważny ze względu na znaczne różnice kolorystyczne pomiędzy CMYK a RGB. Poza tym przekonwertowanie pliku z RGB na CMYK może skutkować mniejszym nasyceniem barw, ich wyblaknięciem, a nawet znaczną rozbieżnością zamierzonego koloru. Dlatego też odpowiednią przestrzeń barwną powinieneś wybrać na samym początku pracy z plikiem graficznym.

Modele kolorów i ich zastosowania

    Spośród modeli barw dostępnych w grafice komputerowej można wymienić następujące grupy kolorów: skala szarości, RGB, CMY, CMYK, HSV, CIE. Najpopularniejszym modelem kolorów stosowanym w grafice komputerowej jest model RGB.
    Model RGB bazuje na założeniu, że dostępne są trzy barwy podstawowe R (czerwony), G (zielony) i B (niebieski). Wszystkie barwy, które można uzyskać za pomocą mieszania tych składowych są reprezentowane przez punkty należące do sześcianu jednostkowego zdefiniowanego w układzie współrzędnych R, G, B.

    Model jest pokazany na rysunku. W wierzchołkach sześcianu są reprezentowane barwy R,G,B,C,M,Y oraz czarna K (blacK) i biała W (White). Na przekątnej łączącej wierzchołki K i W znajdują się odcienie szarości. Współrzędne R, G i B zmieniają sie w zakresie od 0 do 255, ponieważ na każdą składową przypada jeden bajt. Wartość 0 oznacza brak światła, a 255 to światło o maksymalnej jasności. Kolor odpowiadajacy wartościom RGB = (255, 0, 0) to czysta czerwień, RGB = (0, 255, 0) to czysty zielony, a RBG = (0, 0, 255) to czysty niebieski.
    Model CMY ma podobne cechy jak model RGB. Jest on również reprezentowany za pomocą jednostkowej kostki sześciennej, z tym, że w układzie współrzędnych C,M,Y. Model ten pokazano na rysunku.

    Model ten jest modelem subtraktywnym i wykorzystywany jest głównie w drukarstwie. W praktyce stosowany jest model CMYK, w którym ze względów praktycznych dodatkowo uwzględnia się barwę czarną - dzięki temu uzyskuje się lepszą czerń niż w przypadku uzyskiwania czerni ze składowych C, M i Y. Ten model nosi oznaczenie CMYK.
    Modele RGB i CMY to modele dopełniające i można je zobrazować graficznie w ten sam sposób. Wszystkie kolory opisywane przez model CMY to te same kolory, co opisywane przez model RGB. Jest to zatem ten sam sześcian RGB, tylko widziany od przeciwległego wierzchołka - w modelu CMY współrzędne (0, 0, 0) to kolor biały, a (255, 255, 255) to kolor czarny, czyli odwrotnie niż w modelu RGB.

    W przypadku Photoshopa informacje o natężeniu składowych poszczególnych modeli kolorów możemy odczytać na palecie kolorów (rysunek).

Rysunek - palety kolorów Photoshopa


Rozdzielczość 300 ppi - Aby wydrukowany plik miał odpowiednią ostrość, należy ustawić jego odpowiednią rozdzielczość przed oddaniem go do druku. W przypadku grafik przeznaczonych do wydruku ich właściwa rozdzielczość to 300 ppi. Oczywiście to, czy plik sformatowany do 300 ppi wydrukuje się poprawnie, zależy również od jakości samej grafiki. Samo powiększenie pliku znalezionego w internecie (z reguły o rozdzielczości 72 ppi) do rozdzielczości drukarskiej nie wystarczy, by wydrukować go w wysokiej jakości. Dlatego warto przywiązać wagę do kwestii rozdzielczości już w momencie kompletowania elementów graficznych projektu, ponieważ może okazać się później, że wydruk zamieni się w zlepek kolorowych plam.

Do góry


   

 

 (C) 2019 - 2020 Wydział Przyrodniczo - Techniczny KPSW. All Rights Reserved