POWRÓT

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM - SEMESTR II

Hydrosfera - tło naturalne i jego przekształcenia oraz możliwości ich ograniczenia


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Woda i jej właściwości
Woda w przyrodzie
Zanieczyszczenia wód
Jakość wód na Dolnym Śląsku (raport WIOŚ za 2008 r.)

 

Woda i jej właściwości

   




 

Hydrosfera jest wodną powłoką Ziemi przenikającą atmosferę i skorupę ziemską. Obejmuje wody występujące w przyrodzie w postaci gazowej, ciekłej i stałej. Hydrosferę stanowią: oceany, morza, jeziora, rzeki, bagna, pokrywa śnieżna, lodowce kontynentalne (lądolody), lodowce górskie, lód gruntowy (trwała marzłoć), wody podziemne oraz para wodna występująca w atmosferze (w troposferze) i skorupie ziemskiej.
Hydrosfera pokrywa 70,8% powierzchni Ziemi w postaci wód otwartych i 2,5% powierzchni w postaci lodowców. Cechuje ją stałość zapasów wodnych (ok. 1,3 mld km3). Gromadzi ona głównie wody słone. Wody słodkie stanowią jedynie 2,5% objętości hydrosfery; najwięcej wód słodkich magazynują lodowce (69% wody słodkiej hydrosfery) i wody podziemne (30%).

Warunkiem przetrwania każdego organizmu jest dostęp do wody, która w organizmach żywych pełni kilka ważnych funkcji. Podstawowe funkcje to;

  • jest głównym składnik płynów ustrojowych;
  • bierze udział w dużej ilości procesów zachodzących w organizmie człowieka;
  • regulator temperatury ciała, pH i ciśnienia osmotycznego;
  • odpowiada za zachowanie stałego kształtu i wymiaru komórek;
  • chroni organy przed przegrzaniem;
  • bierze udział w dużej ilości procesów zachodzących w organizmie człowieka;
  • jest środowiskiem wewnętrznym, w którym ma miejsce transport wewnątrzustrojowy oraz usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii (szkodliwe związki są wydalane wraz z moczem);
  • znakomity rozpuszczalnik;
  • substrat wielu reakcji biochemicznych.

Woda swoje szczególne właściwości zawdzięcza budowie chemicznej. W pojedyńczej cząsteczce wody chmury elektronowe tworzące wiązania H-O jak i również chmury elektronowe wolnych par elektronowych mają budowę tetraedryczną. Taka budowa i obecność atomów tlenu i wodoru powoduje przemieszczenie się ładunku elektrycznego w samej cząsteczce i utworzenie dipola o dużej wartości momentu dipolowego. Dipole cząsteczek wody oddziaływuja na siebie a wynikiem jest oprócz oddziaływań typu uniwersalnego, występowanie również oddziaływania specyficznego, którym jest występowanie wiązania wodorowego.

Schemat powstawania wiązania wodorowego

W cząsteczce wody mamy silnie spolaryzowane wiązanie O-H. Elektroujemny atom O silnie przyciąga elektrony wiązania, co powoduje, że atom H uzyskuje duży cząstkowy ładunek dodatni. Dodatnio naładowany atom wodoru jest silnie przyciągany przez jedną z wolnych par elektronowych atomu O sąsiedniej cząsteczki wody. W wyniku silnego oddziaływania wolnej pary elektronowej o ładunku ujemnym i cząstkowego ładunku dodatniego powstaje wiązanie.
Powstające wiązanie nie jest klasycznym wiązaniem chemicznym, jest jednak na tyle silne, że cząsteczki wody tworzą aglomeraty (oligomery) nadające wodzie szereg charakterystycznych i cennych własciwości

Duży moment dipolowy nadaje cząsteczce wody silne własciwości solwatacyjne. Woda jest dzięki temu doskonałym rozpuszczalnikiem wielu substancji o budowie jonowej: soli, zasad, kwasów, alkoholi, białek i cukrów. Wiele z tych substancji odgrywa dużą rolę w podtrzymywaniu funkcji życiowych wszystkich organizmów.
Woda charakteryzuje się wysokimi wartościami pewnych stałych fizycznych. Przede wszystkim ma bardzo wysokie ciepło właściwe. Ze względu na dużą wartość ciepła właściwego wody można w niej zgromadzić duże ilości ciepła. To tłumaczy wpływ mórz i oceanów, a także prądów morskich na klimat. Ciepło zgromadzone w lecie jest następnie oddawane zimą. Podobnie jest z dniem i nocą. Ciepło nagromadzone w dzień jest oddawane w nocy. Dlatego też wybrzeża oceanów mają łagodniejszy klimat i mniejszą amplitudy dobowe, niż rejony położone w głębi lądu.
Woda ma jeszcze jedną niezwykłą właściwość. Jest nią jej gęstość, która jest największa w temperaturze + 4 oC, a nie, jak by się należało spodziewać, w okolicach O oC. Dodatkowo, lód powstający w wyniku krzepnięcia wody ma o ok. 9 % mniejszą gęstość, więc pływa po powierzchni zamarzającej wody i nie opada na dno zbiornika wodnego. Fakt ten ma kolosalne znaczenie dla wszystkich organizmów żyjących w zbiornikach wodnych.

Do góry


 

Woda w przyrodzie

   

Ponad 98 % ziemskich zasobów wody zgromadzonych jest w oceanach i morzach. Są to wody, które w decydujacy sposób wpływają na bilans cieplny planety i kształtują jej klimat. Jedynie 2 % wody zgromadzonej na Ziemi, to woda "słodka", czyli woda o zawartości soli poniżej 1,0 g/ dm3. Do celów konsumcyjnych i przemysłowych człowiek może wykorzystywać jedynie wodę słodką, lecz niestety ponad 98 % jej zasobów występuje w postaci zmrożonej, tj. czap lodowych na biegunach Ziemi, lodowców.
Wody słodkie, kontynentalne dzieli się na dwie grupy;

  • wody powierzchniowe,
  • wody podziemne.

Zasoby wody słodkiej na Ziemi są odnawialne w ramach tzw. wielkiego cyklu hydrogeologicznego. Siłą napędzającą ten cykl jest energia promieniowania słonecznego, które dostarcza ciepło niezbędne do odparowania olbrzymich ilości wody krążącej cały czas w przyrodzie.
Krążenie wody w przyrodzie jest cyklem zamkniętym. Do głównych elementów obiegu wody zaliczamy: opady atmosferyczne, odpływ wód, a także wsiąkanie i parowanie.
Część wody krąży stale miedzy atmosferą, hydrosfera oraz litosferą. Woda dostaje się do atmosfery wskutek parowania z powierzchni oceanów, mórz, jezior, rzek, bagien, lodowców, wilgotnej gleby, a także transpiracji roślin. Źródłem pary wodnej jest też działalność wulkaniczna. W miarę ochładzania się powietrza para wodna w atmosferze przechodzi w stan nasycenia i wówczas następuje kondensacja pary wodnej, czyli tworzą się kropelki wody lub kryształki lodu. W kolejnym etapie spadają one na Ziemię jako opady atmosferyczne. Gdy opady trafiają do zbiorników wodnych następuje ponowne ich parowanie. Jeśli opady spadają na ląd woda może:

  • wyparować po pewnym czasie,
  • zostać pobrana przez korzenie roślin, przejść do liści, z których następuje transpiracja,
  • odpłynąć do rzek, potem do oceanów,
  • wsiąkać w glebę, skały, po czym wydostać się na powierzchnię jako źródło i odpłynąć do oceanów,
  • zatrzymać się na pewien czas w postaci śniegu, lodu, w jeziorach czy pod powierzchnią Ziemi.

Ilość wody znajdującej się w przyrodzie jest niezmienna. Ponadto istnieje pewna równowaga pomiędzy ilością wody, która paruje, a ilością wody opadowej. Nazywamy to bilansem wodnym.
Ilość wody w poszczególnych częściach kuli ziemskiej jest różna. Zależy ona głównie od panującego klimatu.
Z obiegiem wody w przyrodzie wiążą się pojęcia bilans dodatni oraz bilans ujemny. Z bilansem dodatnim mamy do czynienia wówczas gdy więcej wody przybywa, aniżeli ubywa. Taka sytuacja występuje np. na równiku w Ameryce Południowej w dorzeczu Amazonki, a także w Afryce w dorzeczu Kongo. Bilans ujemny występuje wówczas gdy więcej wody ubywa, aniżeli przybywa. Takie zjawisko jest widoczne chociażby na Saharze , pustyni Gobi, czy w Australii.

Olbrzymia masa wody zgromadzona na Ziemi w połaczeniu z jej dużą pojemnością cieplną wpływa na bilans cieplny planety, a wzajemne oddziaływanie oceanów i atmosfery ziemskiej kształtuje klimat na naszym globie. Mechanizm przekazywania energii wód oceanicznych do atmosfery tłumaczy się istnieniem globalnego prądu konwekcyjnego "Global Conveyor Belt", który opływa naszą planetę.

Gdyby z jakiś powodów ta globalna pętla cyrkulacji prądów morskich uległa przerwaniu, klimat Ziemi gwałtownie zmieniłyby się i popadł w chaotyczne oscylacje. Jedną z przyczyn może być gwałtowne topnienie topnienie lodowców na Grenlandii i zmniejszanie się pokrywy lodowej na Oceanie Arktycznym i w rejonie bieguna północnego.

Do góry


 

Zanieczyszczenia wód

   



 

Do niedawna zbyt mało uwagi poświecano zagadnieniu zanieczyszczenia wody, ponieważ woda jest szeroko rozpowszechnionym, niewyczerpalnym źródłem, stale odnawialnym przez naturalną destylację (parowanie wody, kondensacja i deszcz). Ostatnio problem zanieczyszczeń wody nabrał dużego znaczenia i usuwanie wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń z wody stał się tak samo ważny jak usuwanie zanieczyszczeń z powietrza.
Jakość wody jest właściwością względną i zazwyczaj zależy ona od zawartości tlenu, ciał stałych, biologicznego zapotrzebowania tlenu, zawieszonych osadów, kwasowości i temperatury.
Rozpuszczony w wodzie tlen jest potrzebny wszystkim roślinom, rybom i bakteriom żyjącym wodzie.

Co sie stanie, gdy rozpuszczony w wodzie tlen zostanie zużyty?
Wtedy życie roślin i zwierząt żyjących w wodzie zamiera a w wyniku rozkładu bakterologicznego powstają substancje jeszcze bardziej toksyczne i woda zaczyna cuchnąć.

Zmniejszenie stanu tlenu w wodzie może spowodować obecność;

  • organicznych substancji (białko, tłuszcze, węglowodany, węgiel, zywice i olej
  • nieorganicznych substancji (kwasy, alkalia, sole)

Podział zanieczyszczeń wód

Ogólnie zanieczyszczenia wód dzieli się na:

  • zanieczyszczenia fizyczne
  • zanieczyszczenia fizjologiczne
  • zanieczyszczenia biologiczne

Zanieczyszczenie fizyczne wody na ogół pochodzi od zmętnienia, podniesionej temperatury i zawiesin. Zmętnienie wody powstaje wskutek erozji gleby i ścieków koloidalnych, którymi są białka, tłuszcze i węglowodany.
Zanieczyszczenie termiczne najczęściej spowodowane jest wypuszczaniem do rzek, zbiorników wodnych ciepłej wody z elektrowni i różnego rodzaju zakładów wytwórczych.

Zanieczyszczenia fizjologiczne powodują zły smak i niepożądany zapach.

Zanieczyszczenie biologiczne spowodowane jest obecnością w wodzie bakterii, wirusów, pierwotniaków, pasożytów i toksyn roślinnych. Właśnie takie choroby jak cholera, tyfus, dezynteria oraz infekcje wątroby najczęściej biorą swe początki od skażenia źródeł wody.
Wszystkie zanieczyszczenia wód spowodowane są wypuszczaniem do wód różnego rodzaju ścieków tj.

  • ścieków z gospodarstw domowych - pochodzących z prania i mycia, z urządzeń sanitarnych. W większości zawierają zanieczyszczenia organiczne. Ścieki zrzucane z gospodarstw domowych w większości pochodzą ze spłuczek WC (ok. 30 %), kąpieli (ok. 39 %), mycia i prania (ok. 20 %). Charakterystyczną cechą ścieków pochodzących z gospodarstw domowych jest to, że zawierają dużą ilość zawiesin, związków azotu i fosforu. Mają wysoki wskaźnik BZT5 i niski wskaźnik ChTZ.
  • ścieków przemysłowych i rzemieślniczych - pochodzą z cukrowni, mydlarni, garbarni i zakładów rolnych. W większości w ściekach znajdują się zanieczyszczenia organiczne i nieorganiczne. Związkami organicznymi są; węglowodory, alkohole, aldehydy i ketony, chlorowcopochodne, estry, aminy i nitrozwiązki. Związki nieorganiczne to różnego rodzaje sole takie jak; cyjanki, siarczki, siarczany, azotyny, azotany, sole amonowe, fosforany i sole amonowe. Razem z solami do ścieków trafiają jony metali ciężkich, takich jak np. chromu(III), chromu(V), ołowiu(II), kadmu(II), rtęci(II), miedzi(II), kobaltu(II), arsenu(III) i cynku i innych.

BZT5 - biochemiczne zapotrzebowanie tlenu
Wartość BZT5 wody lub ścieku służy do określenia zawartości zanieczyszczeń, które można utlenić na drodze mikrobiologicznej (bakterie) do CO2 i wody. Biochemiczne utlenianie związków organicznych w wodzie można przedstawić za pomocą ogólnego równania

substancje organiczne + O2 ----> CO2 + H2 + biomasa

ChZT - chemiczne zapotrzebowanie tlenu
Wartość ChZT wody lub ścieku służy do określenia ilości substancji, które można całkowicie mineralizować, tzn. utlenić w sposób ilościowy CO2 i wody. Utlenianie związków organicznych można przedstawić za pomocą ogólnego schematu.

substancje organiczne + silny utleniacz ----> CO2 + H2

Jednym z ważniejszych wskaźników charakteryzujacych ścieki jest stosunek wartości ChTZ do wartości BZT5. Wielkość tego stosunku pozwala ocenić, czy zanieczyszczenia zawarte w ściekach są podatne na biologiczny rozkład. Dla ścieków z gospodarstw domowych wartość ChTZ/BZT5 mieści się w granicach 1,7 - 2,0, a to oznacza, że ścieki te można z wysoką skutecznością oczyszczać za pomocą metod biologicznych. Ścieki przemysłowe w większości chrakteryzują się dużą wartością ChTZ/BZT5. Często wynosi ona więcej jak 10 (>10). Oznacza to, że zanieczyszczenia zawarte w takich ściekach są trudno rozkładalne biologicznie. W takich przypadkach, celem zwiększenia skuteczności oczyszczania, stosuje się wstępne ich podczyszczanie metodami chemicznymi.
W Polsce znaczącą część ścieków przemysłowych (ok. 75 %) wytwarzają trzy sektory - górnictwo, hutnictwo i przemysł stalowy oraz przemysł chemiczny.

Obszarowe źródła zanieczyszczeń

W ostatnich latach obserwuje się nadmierne zarastanie zbiorników wodnych. Jest to spowodowane nadmierną obecnością w wodzie jonów fosforanowych(V), których źródłem są nawozy fosforowe a które przyczyniają się do nadmiernego rozwoju roślinności. Prowadzi to do zaburzenia gospodarki tlenowej a w konsekwencji do "zadławienia" środowiska wodnego. Proces ten z greckiego nosi nazwę eutrofizacji wód. Tego typu zjawiska obserwujemy w przypadku wystąpienia tzw. obszarowych źródeł zanieczyszczeń. Są to zanieczyszczenia deponowane na dużym obszarze, zawierające głównie fosfor, azot, ropopochodne i metale ciężkie. Źródła obszarowe mogą być bardzo uciążliwe dla środowiska przede wszystkim dlatego, że bardzo trudno jest ograniczyć lub kontrolować emisję tego typu źródeł.
Zanieczyszczenia tego rodzaju pochodzą głownie z;

  • działalności rolniczej (nawozy sztuczne, pestycydy i herbicydy),
  • kwasnych opadów (pH = 5 - 6),
  • nie zabezpieczone lub dzikie wysypiska śmieci,
  • tereny przemysłowe,
  • tereny zurbanizowane i szlaki komunikacyjne.

Co zrobić z wodą która zawiera zanieczyszczenia?

Ładunek zanieczyszczeń odprowadzany do wód wraz ze ściekami wywołuje niekorzystne skutki środowiskowe, które mogą mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Przy bezpośrednim oddziaływaniu zmienia się skład fizykochemiczny i sanitarny wody, antomiast pośrednie skutki zanieczyszczeń dotyczą takich zjawisk jak;

  • zakłócenie naturalnie ukształtowanych łańcuchów pokarmowych
  • pogorszenie jakości powierzchniowych ujęć wody pitnej,
  • obniżenie produktywności jezior i rzek.

Dla oceny jakości wód w Polsce wprowadzono system klasyfikacji, w którym wyróżniono pięć klas czystości wód. Miernikiem czystości są tzw. wskaźniki jakości wody, których jest ogółem 53. Sama ocena polega na pomiarze wartości takich jak; wielkości fizyczne (tmp., pH, zapach i inne), tlenowe, biogenne, zasolenia, zawartości metali, zanieczyszczenia przemysłowe, biologiczne i mikrobiologiczne.
Klasyfikacja stanu jakości wód powierzchniowych jest następująca;

  • klasa I - wody o bardzo dobrej jakości,
  • klasa II - wody o dobrej jakości,
  • klasa III - wody o zadawalającej jakości,
  • klasa IV - wody o niezadawalającej jakości,
  • klasa V - wody o złej jakości.

Badania jakie przeprowadzone w POlsce wskazują, że w ciągu ostatnich 10 lat nastąpiła znaczna poprawa jakości wody w rzekach. Niemniej wiele rzek jest nadmiernie zanieczyszczonych (40 %), a to za przyczyną mało skutecznych oczyszczalni ścieków. Podobnie i polskie jeziora w większości są zanieczyszczone, na co ma wpływ obecność w wodach fosforanów i azotanów.
W zależności od rodzaju zanieczyszczeń jest różny sposób postępowania.
Jeżeli jest to woda, która będzie wykorzystana do celów spożywczych poddaje się ją procesowi uzdatniania. W czasie tego procesu woda podlega

  • filtracji na złożu piasku
  • adsorpcji
  • dezynfekcji, która polega na usuwaniu bakterii przez dodatek chloru lub ozonu

Jeżeli jest to woda pod postacią ścieku to przed wypuszczeniem do rzek i zbiorników wodnych, woda jest oczyszczana z wszystkich zanieczyszczen znajdujących się w wodzie. Taki proces obejmuje:

  • oczyszczanie mechaniczne (oddzielenie stałych substancji od wody)
  • oczyszczanie biologiczne (mikrobiologiczny tlenowy rozkład substancji organicznych)
  • oczyszczanie chemiczne (klarowanie końcowe, które polega na wytrącaniu jonów fosforanowych, usuwaniu metali ciężkich w postaci wodorotlenków lub węglanów.

Do góry


 

Jakość wód na Dolnym Śląsku (raport WIOŚ za 2008 r.)

   



Oczyszczanie ścieków przemysłowych i komunalnych odprowadzanych do wód lub do ziemi w latach 2000–2008 w województwie dolnośląskim (Źródło: GUS)

Na Dolnym Śląsku zanotowano korzystne zmiany w sposobie oczyszczania ścieków. Systematycznie maleje ilość ścieków nie oczyszczanych lub oczyszczanych mechanicznie na korzyść ścieków oczyszczanych sposobami biologicznymi, a zwłaszcza z podwyższonym stopniem usuwania związków biogennych.
Na poprawę funkcjonowania gospodarki ściekowej na terenie województwa wpływ ma również stały rozwój sieci wodociągowej oraz systemów kanalizacji zbiorczych zakończonych oczyszczalniami ścieków. W latach 2000 - 2008 odnotowano przyrost długości sieci wodociągowej o 18%, ale sieci kanalizacyjnej już o ponad 55%. Stosunek długości sieci wodociągowej do kanalizacyjnej stale maleje, chociaż nadal sieci wodociągowej jest blisko dwukrotnie więcej niż kanalizacyjnej.

Na Dolnym Śląsku systematycznie prowadzi się ocenę jakości wód. Ocena prowadzona jest zgodnie z zasadami określonymi w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz.U. 2008.162.1008).
Ocena przeprowadza się w trzech etapach:
I. Ocena stanu ekologicznego:

  • weryfikacja wyników pomiarów,
  • klasyfikacja elementów biologicznych jako podstawy do oceny stanu ekologicznego,
  • klasyfikacja elementów fizykochemicznych jako wspomagających ocenę elementów biologicznych,
  • właściwa ocena stanu/potencjału ekologicznego.

II. Ocena stanu chemicznego (obecność substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego i innych substancji zanieczyszczających).
III. Ocena stanu wód przez porównanie stanu ekologicznego i stanu chemicznego.
Oceniano; wody powierzchniowe, wody podziemne, eutrofizację wód powierzchniowych

Wody powierzchniowe
Badaniami objęto:

  • jeziora lub inne naturalne zbiorniki wodne,
  • sztuczne zbiorniki wodne,
  • strugi, strumienie, potoki, rzeki, kanały lub ich części,

Monitoring ten na terenie województwa prowadzony był w 23 punktach pomiarowo-kontrolnych. Wykonane zostały badania elementów biologicznych (fitoplanktonu, fitobentosu i makrofitów), fizykochemicznych i substancji szkodliwych dla środowiska wodnego. W czterech punktach odnotowano wyniki w IV klasie. Są to rzeki w zlewni Odry, do których odprowadzane są spore ilości (oczyszczonych) ścieków - Bystrzyca, Piława, Strzegomka oraz Szybka (Klikawa) - niewielki dopływ rzeki Metuje (w zlewni Łaby), odbierający ścieki z Lewina. Kłodzkiego i Kudowy Zdroju. Te rzeki zakwalifikowano do słabego stanu ekologicznego.
W 11 punktach odnotowano umiarkowany stan ekologiczny. W pozostałych 8 punktach zarówno elementy biologiczne jak i fizykochemiczne utrzymywały się na poziomie klasy I i II, stąd też stan ekologiczny tych rzek oceniony został jako dobry. Są to głównie rzeki górskie w ich początkowym biegu (Izera, Orlica, Witka, Nysa Kłodzka, Bóbr) lub rzeki, gdzie oddziaływanie antropogeniczne jest mniejsze (Kaczawa, Odra w środkowym biegu).
Badaniami systematycznymi objęte są ujęcia wody zaopatrujące w wodę pitną więcej jak 20 tyś mieszkańców. Badano min. ujęcia wody dla Jeleniej Góry jak; Grabarów, Górzyniec i Podgórzyn. Wody przeznaczone do spożycia klasyfikowano w następujących kategoriach;

  • "A1" oznacza wodę wymagającą prostego uzdatniania fizycznego;
  • "A2"oznacza wodę wymagającą typowego uzdatniania fizycznego i chemicznego;
  • "A3" oznacza wodę wymagającą wysokosprawnego uzdatniania fizycznego i chemicznego;
  • "non" oznacza wodę powierzchniową jakości gorszej niż jakość klasy A3, która nie może być ujmowana w celu przeznaczenia na wodę do picia.

W badanych ujęciach wskaźniki odpowiadały kategorii A1 bądź A2.

Wody podziemne
Wyniki monitoringu wykazały że zdecydowana większość wód podziemnych reprezentuje dobry stan chemiczny. Niemniej część wód podziemnych (ok. 17 %) reprezentuje słaby stan chemiczny (klasa IV i V)

Eurofizacja wód
Analiza występowania zjawiska eutrofizacji, sporządzona głównie na podstawie wyników badań związków organicznych i biogennych, wykazała, że:

  • w 59% ppk rzek na terenie województwa dolnośląskiego, badanych w latach 2004 - 2007, stwierdzono występowanie zjawiska eutrofizacji;
  • wskaźnikami, które w największej liczbie punktów zadecydowały o wystąpieniu zjawiska eutrofizacji były fosfor ogólny oraz azot Kjeldahla;
  • w Odrze - wielkiej rzece nizinnej - we wszystkich badanych punktach nie stwierdzono zjawiska eutrofizacji;
  • wyniki badań w 5 ppk wskazanych do badań na obszarach uznanych za wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych potwierdziły występowanie zjawiska eutrofizacji (przekroczenia dla wszystkich badanych wskaźników).



Wystąpienie zjawiska eutrofizacji w punktach pomiarowo-kontrolnych rzek badanych w latach 2004–2007

Do góry


   

Literatura
1. Roman Zarzycki Wprowadzenie do inżynierii i ochrony środowiska (WNT 2007)
2. Raporty Wojewódzkiej Inspekcji ds. Ochrony Środowiska (2008, 2007)
3. Strona Ministerstwa Ochrony Środowiska - http://www.mos.gov.pl/

 

 (C) 2018 Wydział Przyrodniczo-Techniczny KPSW. All Rights Reserved