POWRÓT

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM - SEMESTR II

Kalendarium trzech ostatnich dekad formowania się ruchu na rzecz środowiska


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Zagrożenia
Światowe wydarzenia stymulujące działania na rzecz ochrony środowiska
Krajowe wydarzenia na rzecz ochrony środowiska
Ruchy na rzecz ochrony środowiska

 

Zagrożenia

   



Smog w Kotlinie Jeleniogórskiej

Jednymi z największych niebezpieczeństw dla ludzkości w XXI wieku są zagrożenia wynikające ze zmiany klimatu, niedoboru wody, zamierania lasów, zanieczyszczenia wody, złego zarządzania.
Z innych należy wymienić; wzrost populacji i migracja ludności, gromadzenie odpadów, zanieczyszczenie powietrza, degradacja gleby, zagrożone funkcjonowanie ekosystemów, zanieczyszczenia chemiczne, urbanizacja, ubytek ozonu, konsumpcji energii i powodzie. Okazuje się, że zdecydowana większość wymienionych zagrożeń dotyczy postępującego procesu niszczenia środowiska naturalnego przez człowieka. Zjawisko niszczenia środowiska naturalnego obserwuje się od lat 60-tych.

Wtedy też po raz pierwszy zwrócono uwagę na zagrożenia po wybuchach jądrowych wykonywanych przez wielkie mocarstwana. Powstałe skażenia miały zasięg globalny a w miejscach wybuchów przyroda została unicestwiona.
"Katastrofa ekologiczna" to nowy termin, który pojawił się w języku codziennym a dotyczy zdarzeń w wyniku których skażeniu ulega powietrze, woda i gleba. Przykładem może być awaria elektrowni atomowej w Czarnobylu, awarie wielkich tankowców transportujących ropę, uszkodzenia szybów naftowych wydobywających ropę spod dna oceanów. W przypadku elektrowni w Czarnobylu skażeniu uległo powietrze i duże zamieszkałe przez ludność obszary Ziemi.
Wyciek ropy naftowej z tankowca i szybu naftowego ma bardzo poważne skutki:

  • ropa szybko rozprzestrzenia się po powierzchni morza tworząc na wodzie warstewkę o grubości 0,3 mm i powodując zanieczyszczenie wybrzeża
  • najlżejsze składniki ropy parują, a najcięższe mieszają się z wodą morską i powoli opadają na dno
  • lepka ropa skleja pióra ptaków morskich oraz skrzela ryb i innych zwierząt wodnych
  • na skażonym obszarze ropa uniemożliwia zwierzętom wodnym poruszanie się, oddychanie i odżywianie się
  • warstwa ropy nie przepuszcza potrzebnego organizmom tlenu i promieniowania słonecznego.


Pozostałości martwego lasu w Karkonoszach

Poważnym zagrożeniem dla ludzkości jest działalność produkcyjna człowieka. Uwalniane w czasie produkcji gazy przemysłowe zatruwają powietrze a odpady komunalne, poprodukcyjne, rozmaite substancje chemiczne oraz śmieci z gospodarstw domowych zanieczyszczają ziemię. Powstające zanieczyszczenia w jednym miejscu wraz z krążącym powietrzem oraz wodami przenoszone są do wszystkich miejsc kuli ziemskiej. Badania naukowe wykazują, że zarówno w okolicach arktycznych, jak i na równiku występują szkodliwe substancje, które powstały w bardzo odległych miejscach. Przykładem są freony, które zaburzają prawidłowy skład atmosfery i przyczyniają się do powstawania tzw. "dziury ozonowej".

W celu ratowania Ziemi powstało wiele organizacji ekologicznych. Występują one głównie w krajach wysoko rozwiniętych. Ich najważniejsze zadania to: działania profilaktyczne, tworzenie programów naprawczych, działalność wychowawcza, wydawanie odpowiednich przepisów prawnych dotyczących ochrony środowiska naturalnego. W niektórych krajach istnieją ekologiczne partie "Zielonych", które wchodzą w skład parlamentów i rządów.
Również i społeczność międzynarodowa podejmuje działania mające na celu zahamowanie procesu degradacji środowiska naturalnego a ochrona środowiska staje się normą. Duży wkład w tego typu przedsięwzięcia ma Organizacja Narodów Zjednoczonych, która jako pierwsza przedstawiła opinii światowej zagrożenia wynikające ze zniszczenia środowiska. Najważniejszymi światowymi wydarzeniami dotyczącymi ochrony środowiska a w których aktywnie uczestniczyła Polska były;

  • XXIII Sesja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych (1967 r.)
  • Człowiek i jego środowisko. Raport U Thanta, Sekretarza Generalnego ONZ (1968 r.)
  • Mamy tylko jedną Ziemię. Konferencja ONZ w Sztokholmie w 1972 r.
  • Nasza Wspólna Przyszłość. Raport ONZ z 1987 r.
  • Środowisko i Rozwój. Konferencja ONZ w Rio de Janeiro (1992 r.)
  • Światowy Szczyt w sprawie Zrównoważonego Rozwoju. Johannesburg ( 2002)
  • Szczyt klimatyczny w Kopenhadze (2009)

Do góry


 

Światowe wydarzenia stymulujące działania na rzecz ochrony środowiska

   


Raport U Thanta, Sekretarza Generalnego ONZ (1967)

Działania te zostały zapoczątkowane 31 lat temu, kiedy w 1969 r. ówczesny Sekretarz Generalny ONZ - U Tant ogłosił raport "Człowiek i środowisko". Dokument ten po raz pierwszy w historii prezentował opinii publicznej dane wskazujące na zniszczenie środowiska naturalnego i jego niekorzystne konsekwencje, wzywał wszystkie kraje do racjonalnego korzystania z zasobów Ziemi i do wysiłków na rzecz ochrony ekosystemu. Zawierał on wykaz zagrożeń istotnych dla całej ludzkości i wzywał do współpracy w rozwiązywaniu ich przez całą społeczność międzynarodową. W ten sposób po raz pierwszy na forum międzynarodowym pojawiła się kwestia globalnych problemów ochrony przyrody i środowiska naturalnego.

Raport udokumentowany danymi statystycznymi stwierdzał że po raz pierwszy w historii ludzkości pojawił się ogólnoświatowy kryzys wywołany zniszczeniem środowiska naturalnego. U Thant zaapelował o podjęcie planowej międzynarodowej akcji ratowania środowiska naturalnego. Odpowiedzią na raport Sekretarza Generalny ONZ - U Tanta była Konferencja Sztokholmska ONZ, która odbyła się w 1972 r. Jej znaczenie było przełomowe.

Konferencja Sztokholmska (1972)

W Konferencji Sztokholmskiej uczestniczyli przedstawiciele 113 państw i zapoczątkowała międzynarodową współpracę w dziedzinie ochrony środowiska.
Efektem tej konferencji były:

  • Deklaracja Sztokholmska w sprawie naturalnego środowiska człowieka,
  • utworzenie międzynarodowej organizacji UNEP - Program Narodów Zjednoczonych do spraw Środowiska
  • początek nowego działu prawa: Międzynarodowe Prawo Ochrony Środowiska
  • wprowadzenie pojęcia zrównoważonego rozwoju.

Wymiernym efektem konferencji była Deklaracja Sztokholmska, która mimo że nie miała mocy wiążącej została uznana jako zasada międzynarodowego prawa zwyczajowego. Kontynuacją postanowień konferencji było ustanowienie w 1980 r. Światowej Strategii Ochrony Przyrody. Wyjaśniono w niej m.in. znaczenie ochrony żywych zasobów dla przetrwania ludzkości i dla trwałego rozwoju gospodarczego, określono zadania ochrony przyrody i warunki niezbędne do jej przetrwania.
Konsekwencje legislacyjne Konferencji Sztokholmskie to:

  • Konferencja Helsińska (1974) - o ochronie środowiska Bałtyku,
  • Konwencja Londyńska (1972) - o zapobieganiu zanieczyszczenia morza przez statki,
  • Konwencja Waszyngtońska (1973) - o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, sporządzona w Waszyngtonie, w dniu 3 marca 1973 roku, zwana jest także Konwencją Waszyngtońską lub w skrócie CITES. Celem Konwencji jest ochrona dziko występujących populacji zwierząt i roślin gatunków zagrożonych wyginięciem poprzez kontrolę i ograniczanie międzynarodowego handlu tymi zwierzętami i roślinami, rozpoznawalnymi ich częściami i produktami pochodnymi. Rzeczpospolita Polska ratyfikowała przystąpienie do Konwencji 12 grudnia 1989 roku. Weszła ona w życie w Polsce 12 marca 1990 roku.
  • Konwencja Genewska (1979) - o transgranicznych zanieczyszczeniach powietrza na wielkie odległości, wraz z licznymi porozumieniami dodatkowymi (m.in.. Protokół Sofijski (1988) dotyczący NO2 oraz tzw. Drugi Protokół Siarkowy dotyczący emisji SO2),
  • Konwencja Wiedeńska (1983) - o ochronie warstwy ozonu stratosferycznego wraz z Protokołem Montrealskim (1987) o substancjach degradujących tę warstwę i kolejnymi uzupełniającymi porozumieniami (Londyn, Kopenhaga),
  • Konwencja Bazylejska (1989) - o kontroli transgranicznego obrotu odpadami niebezpiecznymi i ich bezpiecznej dla środowiska neutralizacji
  • Konwencja Gdańska (1993) - o rybołówstwie i ochronie zasobów biotycznych Bałtyku,

Po Konferencji Sztokholmskiej ludzkość podejmuje działania mające na celu ochronę środowiska i przyrody. Na szeroką skalę prowadzi się badania stanu środowiska i podejmuje działania organizacyjne mające na celu poprawę istniejącego stanu. Efektem było opracowanie koncepcji trwałego rozwoju. Jest to pierwsza próba połączenia ochrony środowiska z rozwojem społecznym i ekonomicznym. Zgodnie z koncepcją rozwoju trwałego ochrona ma polegać na mądrym zarządzaniu środowiskiem.
Zasady trwałego rozwoju zostały przedstawione w następujących dokumentach:

  • Światowa Karta Przyrody (1982) - określa podstawowe działania ludzi w stosunku do biosfery (strefa kuli ziemskiej zamieszkana przez organizmy żywe, gdzie odbywają się procesy ekologiczne),
  • Deklaracja z Caracas (1991 r.) - określa strategię działań na obszarach chronionych
  • Konwencja o Zapobieganiu Globalnym Zmianom Klimatycznym (1992) - (podpisana w trakcie "Szczytu Ziemi" w Rio de Janeiro, 1992), jej skutki ekonomiczne i handlowe wiążą się przede wszystkim ze zobowiązaniami krajów sygnatariuszy do redakcji emisji CO2 w związku z koniecznością zapobiegania efektowi szklarniowemu (Polska nie ratyfikowała jak dotąd konwencji).

Szczyt Ziemi w Rio de Janeiro, Konferencja Narodów Zjednoczonych "Środowisko i Rozwój", UNCED (1992)

Hasłem przewodnim konferencji było - "Środowisko i Rozwój". Uczestniczyły w niej oficjalnie 172 rządy i około 2400 osób. Celem Szczytu było uświadomienie światowym decydentom, że ekonomiczny rozwój spowdował ogromne zanieczyszczenie środowiska, wyczerpanie naturalnych zasobów, a także pogłebił różnice gospodarcze pomiędzy państwami i jeżeli nie zostaną podjęte odpowiedzlane działania doprowadzi to do całkowitej degradacji środowiska naturalnego, a także do rozszerzania sie stref ubóstwa, głodu,chorób i analfabetyzmu.
Wdrożenie koncepcji trwałego rozwoju ma pozwolić zrealizować trzy podstawowe cele:

  • zmniejszyć różnicę między bogatą Północą a biednym Południem, wykorzenienie ubóstwa, analfabetyzmu, chorób, zapewnienie zdrowia i życia wszystkim ludziom na Ziemi, zaspokojenie potrzeb intelektualnych, położenie kresu wojnom, nienawiści, zniewoleniu i dominacji jednych narodów nad innymi oraz ochronę różnorodności kulturowej ludzkości
  • wdrożyć oszczędne gospodarowanie zasobami przyrody, poprzez częściowe wykorzystanie jej potencjału, utrzymanie równowagi dynamicznej środowiska, recyrkulację zasobów, a tym samym minimalizację ilości i jakości odpadów
  • utrzymać równowagę ekologiczną a tym samym stworzyć warunki do godziwego przetrwania wszystkim gatunkom pozaludzkich form życia

Podczas konferencji, w wyniku długotrwałych negocjacji i porozumienia wszystkich uczestniczących stron przyjęto pięć dokumentów a w tym przyjęto trzy dokumenty o charakterze deklaratywnym

  • Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju (Deklaracja z Rio),
  • Agendę 21 (Program działań na wiek XXI w kierunku globalnego rozwoju zrównoważonego),
  • Deklarację o lasach (stwierdzono w niej, że lasy powinny być użytkowane zgodnie z zasadami ekologii),

a także dwie wiążące umowy globalne:

  • Konwencję o różnorodności biologicznej,
  • Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (Konwencja Klimatyczna)

Agenda 21 jest dokumentem programowym, który przedstawia sposób ratowania planety i wdrażania programów zrównoważonego rozwoju. Agenda 21 - jest to rozpisanie praw i obowiązków na 40 konkretnych celów i zadań, które wiążą się z ideą zrównoważonego rozwoju. Z tej oferty każdy kraj ma wybrać najważniejsze dla siebie sprawy. Zadania te podzielone są na 4 grupy:

  • wymiar społeczny i ekonomiczny - zadania dotyczące np. współpracy międzynarodowej dla zrównoważonego rozwoju, wskazania i zadania dotyczące zasad kształtowania polityki ekologicznej, zadania dotyczące problemów ochrony zdrowia, zmian w modelu konsumpcji,
  • ochrona i zarządzanie zasobami rozwoju - zadania dotyczące zarządzaniem zasobami gruntów, lasów, zasobami wodnymi,
  • umacnianie roli różnych grup społecznych - w rozwiązywaniu problemów ochrony dla różnych podmiotów od dzieci poprzez rodzinę, szkołę, organizacje, instytucje, władze,
  • środki realizacji - uruchamianie różnych źródeł finansowania, badania naukowe, edukacja, kierunki doskonalenia prawa i inne.

W Polsce opracowano krajową wersje Agendy 21, którą opublikowano w 1993 roku. Stała się ona podstawą opracowania strategii zrównoważonego rozwoju.
Zgodnie z Deklaracją z Rio - zrównoważony rozwój jest takim pożądanym przypadkiem rozwoju, w którym cele ekonomiczne, ekologiczne i społeczne są równoważone i zintegrowane, a tempo wzrostu gospodarczego nie jest większe od tempa reprodukcji zasobów przyrodniczych, które są w tej działalności wykorzystywane. Rozwój ten jest mierzony wskaźnikami poprawy jakości życia , a wskaźniki powinny być takie aby były realne i mierzalne.
Pięć lat później zorganizowano powtórkę z Rio - odbyła się Konferencja Rio + 5 Forum na której przedłożono do globalnej konsultacji projekt tzw. "Karty Ziemi". W tym memorandum ludzie całego świata zobowiązują się do respektowania Ziemi i wszelkiego życia, ochrony i odnowy różnorodności, integralności i piękna ekosystemów planety oraz chronienia i restauracji miejsc o szczególnym znaczeniu biologicznym, kulturowym, estetycznym i naukowym.

Protokół z Kioto (1997)

Aby zapobiec procesowi ocieplenia klimatu społeczność międzynarodowa podjęła szereg działań i inicjatyw. Należy do nich: Protokół z Kioto sporządzony 11.12.1997 r., który zakłada między innymi:

  • redukcję emisji gazów cieplarnianych,
  • poprawę efektywności energetycznej,
  • badania, wspieranie, rozwój oraz zwiększanie wykorzystania nowych i odnawialnych źródeł energii.

Kontynuacją i rozwinięciem Protokołu z Kioto jest w Europie Pakiet Emisyjny "3 x 20" zatwierdzony 12.12.2008 r. przez Parlament Europejski. Najważniejszymi założeniami tego pakietu do 2020 r. są:

  • ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 20%,
  • zwiększenie udziału źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym o 20%,
  • podniesienie efektywności energetycznej o 20%.

Konferencja w Johanesburgu (2002)

W 2002 w Johanesburgu pod auspicjami ONZ odbyła się największa konferencja zorganizowana przez ONZ w której uczestniczyło ponad 50 000 uczestników ze 189 państw. Była to konferencja poświęcona problemom zrównoważonego rozwoju. Po raz pierwszy wzięli w niej udział przedstawiciele biznesu oraz instytucji pozarządowych.
Cele konferencji:

  • głównym celem była ocena wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju przyjętych w Rio de Janeiro,
  • potwierdzenie politycznej woli realizowania tych zasad,
  • przyjęcie planu działania na kolejną dekadę.

    Nowe akcenty konferencji:

    • najwięcej uwagi poświęcono sprawom gospodarczym i problematyce społecznej, a szczególnie: zwalczaniem ubóstwa, zapewnieniem dostępu do wody pitnej i kanalizacji, właściwego wyżywienia, poprawie stanu zdrowia.
    • ważnym osiągnięciem był udział przedstawicieli biznesu
    • stworzono platformę porozumienia pomiędzy rządem, biznesem i ekologicznymi organizacjami pozarządowymi.

    Nie rozwiązano pomimo prób:

    • problemów finansowania - nie opracowano zasad, źródeł wpływów, pomnażania funduszu,
    • strategii działania - nie opracowano koncepcji realizacji tych zadań,
    • kwestii dotyczących decyzji instytucjonalnych ONZ, które uznano za niezbędne do prawidłowego działania systemu ochrony.

    Na konferencji opracowano plan działań w których zawarte są konkretne terminy dotyczące zobowiązań dotyczące sfery socjalno - społecznej:

    • do 2015 r. ma się zmniejszyć liczba osób żyjących poniżej granicy ubóstwa - ok. 1 mld (poniżej 1 dolara dziennie),
    • planuje się zmniejszenie do 2015 r. o połowę liczby osób pozostających bez dostępu do wody pitnej (odpowiedniej jakości) i urządzeń
    • deklaruje się do 2020 r. znaczące poprawienie standardu życia mieszkańców slamsów (ok. 100 mln)

    dotyczące sfery zasobów naturalnych, ochrony przyrody i różnorodności biologicznej;

    • do 2025 roku rozwiązanie problemów gospodarki wodnej, czystości atmosfery, doskonalenie zarządzania zasobami naturalnymi,
    • do 2010 r. osłabienie tempa wymierania rzadkich gatunków i odmian flory i fauny,
    • do 2015 r. działania w celu odnawiania w morzach i oceanach zasobów ryb,
    • do 2020 r. zaprzestanie wytwarzania i stosowania środków chemicznych w sposób znaczący szkodliwych dla ludzi i środowiska,

    dotyczy ochrony zdrowia:

    • do 2015 r. powinien się zmniejszyć o 2/3 wskaźnik umieralności niemowląt i dzieci oraz o 3/4 wskaźnik śmiertelności matek przy porodzie.

    Zadania bez określenia terminów realizacji:

    • ułatwienie dostępu do tanich, odnawialnych źródeł energii,
    • zapewnienie dostępu do opieki zdrowotnej zgodny z podstawowymi działaniami człowieka,
    • zapewnienie dostępności lekarstw dla wszystkich potrzebujących,
    • zarządzanie jako czynnik zrównoważonego rozwoju,
    • stworzenie systemu pomocy finansowej dla krajów biedniejszych i rozwijających się.

    Unia Europejska zobowiązała się do przekazywania corocznie ok. 1,5 mld euro na rozwiązywanie problemów dostępności do wody pitnej i urządzeń sanitarnych. Stany Zjednoczone i Japonia zobowiązały się do przekazania środków i uruchomienia programu na rzecz zaopatrzenia w wodę. Stany Zjednoczone zobowiązały się do zwiększenia pomocy finansowej kwotą 5 mld dolarów do 2025 r. dla krajów rozwijających się w celu zwalczania chorób cywilizacyjnych ( AIDS).

    Szczyt klimatyczny w Kopenhadze (2009)

    Szczyt zakończył się mało ambitnym porozumieniem w sprawie redukcji emisji gazów cieplarnianych. W dużej mierze winą obarczane zostały Chiny i Stany Zjednoczone, uważane za największych trucicieli na świecie. Podczas szczytu nie ustalono poziomu emisji dwutlenku węgla w 2020 roku, postanowiono tylko o przesunięciu tej decyzji w czasie. Naukowcy alarmują, że za 11 lat emisje gazów muszą być zmniejszone o 30-40 procent w stosunku do 1990 roku, inaczej całej ziemi będzie zagrażać zagłada.
    W czasie obrad szczytu ustalono;

    • państwa uczestniczące postanowiły, iż wzrost temperatury na świecie do 2050 r. nie może przekroczyć 2 stopni C w porównaniu z początkiem XX wieku. Nie określono jednak sposobu realizacji tego postanowienia.
    • bogate państwa mają stworzyć fundusz wspierający ograniczanie emisji CO2 w państwach biednych. W latach 2010-2012 fundusz ma być dobrowolny i wynosić około 10 miliardów USD rocznie. Natomiast między rokiem 2013 a 2020 będzie obligatoryjny i wyniesie co najmniej 100
    • że państwa same będą publikować postępy w ograniczaniu dwutlenku węgla i raz na 2 lata będą przekazywać raporty do ONZ.

    Akty normatywne dotyczące ochrony środowiska w prawie międzynarodowym Prawo Ochrony Środowiska w Unii Europejskiej

    W Unii jest ponad 300 aktów prawnych a najważniejsze z nich to dyrektywy i zarządzenia.
    Opracowano programy dotyczące ochrony środowiska:

    • lata 1973 - 1977 - dotyczył gospodarowania toksycznymi artykułami chemicznymi,
    • lata 1978 - 1982 - dotyczył walki z zanieczyszczeniami powietrza atmosferycznego,
    • lata 1983 - 1987 - dotyczył urzeczywistniania zasady zapobiegania zagrożeniom w środowisku naturalnym i obejmował wszystkie dziedziny działalności gospodarczej,
    • lata 1988 - 1992 - dotyczył problemów oceny skuteczności podejmowanych działań w zakresie ochrony środowiska oraz rozbudowę systemu tej ochrony,
    • lata 1993 - 2000 - dotyczy zrównoważonego rozwoju w wymiarze ekologicznym. Tworzenie programów przeciwdziałających zagrożeniom.
    • lata 2001 - 2010 - pod nazwą " Nasza przyszłość - nasz wybór", którego celem jest tworzenie warunków do urzeczywistniania założeń wspólnej polityki ochrony środowiska. Dotyczy on także krajów kandydujących.

    Do góry


  •  

    Krajowe wydarzenia na rzecz ochrony środowiska

       



    Odpady komunalne zebrane w przeliczeniu na 1 mieszkańca Dolnego Śląska

    W Polsce podobnie jak i w innych krajach podejmuje się działania na rzecz poprawy środowiska. Po części jest to odpowiedź na przedsięwzięcia realizowane przez społeczność międzynarodowej ale też jest wynikiem wzrostu świadomości zagrożeń jakie pojawiły się w naszym kraju w okresie burzliwego rozwoju przemysłu. Krokami milowymi mającymi na celu poprawę istniejącego stanu są;

    • utworzenie pierwszego Ministerstwa, w którego nazwie pojawiły się słowa "ochrona środowiska" (1972)
    • uchwalenie przez Sejm PRL Ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (1980)
    • raport "Ochrona Środowiska w Nauczaniu i Wychowaniu" opracowany przez Sekcję Ochrony Środowiska PTCh (1985 - 1986)
    • uchwalenie przez Sejm RP "Ustawy o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw" (1997)


    Jezioro Modre

    Wzrosły też kompetencje naczelnych organów państwowych; sejmu, senatu, prezydenta w zakresie stanowienia prawa ochrony środowiska. Zapis w Konstytucji RP (art.86) jednoznacznie określa, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określają ustawy;

    • Ustawa o ochronie przyrody (1991),
    • Ustawa "Prawo Ochrony Środowiska".

    Art. 3. ustawy o ochronie przyrody mówi że ochrona przyrody jest obowiązkiem każdego obywatela, organów administracji publicznej, a także jednostek organizacyjnych oraz osób prawnych i fizycznych.
    Naczelne miejsce wśród aktów prawnych regulujących zasady odpowiedzialności reguluje ustawa "Prawo Ochrony Środowiska" z 2001 roku. Ten akt prawny określa zasady ochrony środowiska, a także warunki korzystania z zasobów środowiska. Zarówno zasady jak i warunki uwzględniają znaczenie zrównoważonego rozwoju a w szczególności;
    1) zasady ustalania:

    • warunków ochrony zasobów środowiska,
    • warunków wprowadzania substancji lub energii do środowiska,
    • kosztów korzystania ze środowiska.

    2) obowiązki organów administracji;
    3) odpowiedzialność i sankcje
    W ustawie zapisano, że każdy obywatel powinien mieć możliwość zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb. Jeśli to korzystanie wykracza poza ramy korzystania powszechnego to wtedy może być obwarowane uzyskaniem pozwolenia określającego zakres i warunki korzystania. Ponadto każdy obywatel ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie a co więcej w określonych przypadkach ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu o wydaniu decyzji z zakresu ochrony środowiska, przyjęcia projektu polityki, planu, programu.
    Szczegółowe uregulowania prawne z zakresu ochrony środowiska zawarte w innych ustawach:

    • ustawa Prawo Wodne,
    • ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych,
    • ustawa o lasach,
    • ustawa Prawo geologiczne i górnicze,
    • ustawa Prawo łowieckie,
    • ustawa o rybactwie śródlądowym,
    • ustawa o obszarach morskich,
    • ustawa o odpadach,
    • ustawa o utrzymaniu czystości i porządku,
    • ustawa o gruntach,
    • ustawa dotycząca ratownictwa ekologicznego,
    • ustawa o ochronie przeciwpożarowej,
    • ustawa o inspekcji ochrony środowiska.

    Na szczeblu państwowym działa również Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska ( powołana odrębną ustawą). Do jej zadań należy m.in.
    - kontrola przestrzegania przepisów ochrony,
    - kontrola decyzji wydawanych w sprawach związanych z lokalizacją inwestycji,
    - kontrola urzędów chroniących środowisko przed zanieczyszczeniami,
    - monitoring.
    Ważną rolę w realizacji przedsięwzięć z zakresu ochrony środowiska spełniają terenowe organy administracji państwowej i samorządowej oraz podmioty gospodarcze.


    Emisja pyłów i gazów na Dolnym Śląsku

    Terenowe organy administracji państwowej - zadania z zakresu ochrony środowiska wykonuje wojewoda, poprzez podporządkowane organy, takie jak; dyrektor wydziału ochrony środowiska, kierownicy służb, inspekcji, pracownicy jednostek organizacyjnych. Samorząd terytorialny - zadania z zakresu ochrony środowiska wynikają z zadań własnych gminy. Gminy mogą także podejmować zadania zlecone. Gmina posiada uprawnienia w zakresie m. in.:

    • uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,

    • wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ochrony zieleni,
    • działań interwencyjnych wobec niektórych inwestycji szczególnie uciążliwych dla środowiska.

    Podmioty gospodarcze - są to przedsiębiorstwa zobowiązane prawnie do ochrony środowiska. Powinny one m. in:

    • racjonalnie gospodarować zasobami przyrodniczymi,
    • przestrzegać norm dopuszczalnych obciążeń środowiska,
    • stosowania technologii o najmniejszym zagrożeniu i uciążliwości dla środowiska,
    • podejmować działania zapewniające ekologiczne bezpieczeństwo w wyniku działalności produkcyjnej.

    Inne podmioty - organizacje społeczne zajmujące się ochroną środowiska np. Liga Ochrony Przyrody, Instytut Ochrony Środowiska, placówki naukowo badawcze ( PAN), uczelnie. W Polsce jest ich około 5000.

    Do góry


     

    Ruchy na rzecz ochrony środowiska

       

    Ruch na rzecz ochrony środowiska (obejmujący również partie zielonych) łączy w sobie jednocześnie cechy ruchu naukowego, społecznego oraz politycznego. Zwolennicy działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego propagują gospodarowanie zasobami naturalnymi zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz ochronę (a w niektórych przypadkach również odnowę) środowiska naturalnego. Członkowie tego ruchu starają się zmieniać politykę publiczną oraz podejście ludzi do kwestii ochrony środowiska. Według założeń tego ruchu, ludzkość jest częścią ekosystemu, dlatego też ruch ten skupia się wokół ekologii, zdrowia oraz praw człowieka.

    Ponadto, na przestrzeni lat zaczęto łączyć również aspekty religijne z ochroną środowiska. Ruch ten reprezentowany jest przez wiele organizacji, począwszy od tych na dużą skalę, a kończąc na zwykłych ludziach. Jednak liczba zdeklarowanych działaczy jest nadal mniejsza niż w innych ruchach społecznych. Ponadto silne i często odmienne przekonania powodują, iż ruch ten nie jest całkowicie jednolity.


    Do góry


       

     

     (C) 2018 Wydział Przyrodniczo-Techniczny KPSW. All Rights Reserved