POWRÓT

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM - SEMESTR II

Podstawy prawne ochrony środowiska


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Regulacje prawne
Ochrona środowiska
Dostęp do informacji
Proces certyfikacji

 

Regulacje prawne

   



 

W ostatnich latach coraz to więcej firm w naszym kraju zwraca uwagę na sprawy związane z ochroną środowiska. Przyczyny są różne, ale o takim podejściu firm decydują głownie;

  • wzrost liczby przepisów i ustaw w zakresie użytkowania i ochrony środowiska,
  • nacisk ze strony organizacji ekologicznych,
  • istnieją tzw. zieloni konsumenci, dla których jednym z kluczowych warunków zakupu produktu jest jego zgodność z ekologią,
  • coraz większa liczba przedsiębiorstw zauważa, że sukces rynkowy w następnych latach będzie uzależniony w dużej mierze od ekologicznej odpowiedzialności firmy,

     W Polsce podobnie jak i w innych krajach podejmuje się działania na rzecz poprawy środowiska przyrodniczego. Po części jest to odpowiedź na przedsięwzięcia realizowane przez społeczność międzynarodową, uwarunkowania unijne, ale też jest wynikiem wzrostu wiedzy ludności o zagrożeniach jakie niesie za sobą naruszenie równowagi przyrodniczej. Krokami milowymi mającymi na celu poprawę istniejącego stanu i przywrócenia równowagi przyrodniczej są;

  • utworzenie pierwszego Ministerstwa, w którego nazwie pojawiły się słowa "ochrona środowiska" (1972),
  • Ministerstwo Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych - to pierwsza nazwa ministerstwa, które powstało w dniu 1.01.1986 r., po połączeniu dwóch resortów: Urzędu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
  • Od 1.01.1990 r. do Ministerstwa Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych włączono resort leśnictwa i od tego dnia ministerstwo zmieniło nazwę na: Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa,
  • Nazwa Ministerstwo Środowiska obowiązuje od 26.10.1999 r.,
  • uchwalenie przez Sejm PRL Ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (1980),
  • raport "Ochrona Środowiska w Nauczaniu i Wychowaniu" opracowany przez Sekcję Ochrony Środowiska PTCh (1985 - 1986),
  • uchwalenie przez Sejm RP "Ustawy o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw" (1997),
  • zapis w konstytucji - W art. 5 Konstytucji PR zapisano, że ochronę środowiska zapewnia się, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.

     Wzrosły też kompetencje naczelnych organów państwowych; sejmu, senatu, prezydenta w zakresie stanowienia prawa ochrony środowiska. Zapis w Konstytucji RP (art.86) jednoznacznie określa, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane negatywnych zmian w środowisku. Zasady tej odpowiedzialności określają ustawy;

  • Dz. U. Nr 199. 2008 Ustawa z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,
  • OJ 2001 No. 62, item 628 Act on Waste (Ustawa o odpadach),
  • Dz.U.2005 Ustawa o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz ustawy o odpadach,
  • Dz.U.2004 Ochrona Przyrody,
  • Dz.U.2001 Prawo wodne,
  • Dz.U.2001 Ustanowienie programu wieloletniego "Program dla Odry - 2006",
  • Dz.U.2001 Organizmy genetycznie zmodyfikowane,
  • Dz.U.2001 Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej,
  • Dz.U.2001 Opakowania i odpady opakowaniowe,
  • Dz.U.2001 Ustawa o odpadach,
  • Dz.U.2001 Prawo ochrony środowiska,
  • Dz.U.1995 Prawo łowieckie,
  • Dz.U.1995 Ochrona gruntów rolnych i leśnych,
  • Dz.U.1994 Prawo geologiczne i górnicze,
  • Dz.U.1991 Lasy,
  • Dz.U.1974 Prawo wodne.

    Do góry


 

Ustawa o ochronie środowiska

   


 

     Nowa ustawa o ochronie środowiska, która podobnie jak dotychczasowa ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska jest w polskim systemie prawnym podstawowym aktem rangi ustawowej dotyczącym środowiska (często nazywanym "ustawą-matką"), ma za zadanie m. in. w jak najszerszym zakresie przejąć do prawa polskiego odnoszące się do problematyki ochrony środowiska zasady, instytucje prawne, nazewnictwo oraz definicje pojęć zawarte w obowiązującym prawie wspólnotowym. Ustawa ta zapewnia też zgodność wymagań polskich przepisów ochrony środowiska z wymaganiami Unii Europejskiej w takich istotnych obszarach jak;

  • ochrona przed zanieczyszczeniami z wykorzystaniem mechanizmu zintegrowanych pozwoleń ekologicznych oraz mechanizmu stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT),
  • ochrona przed hałasem poprzez znacznie szersze niż dotąd normowanie hałaśliwości maszyn i urządzeń,
  • zapobieganie i przeciwdziałanie poważnym awariom przemysłowym oraz ich skutkom,
  • mechanizmy ekonomiczne i mechanizmy finansowania ochrony środowiska,
  • prawna odpowiedzialność za skutki działań w środowisku oraz działania dobrowolne na rzecz środowiska (ekozarządzanie, ekoznakowanie),
  • dobrowolne porozumienia pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą i organami administracji oraz innymi instytucjami życia publicznego).

Ustawa zapewnia także zgodny z Konstytucją sposób ustalania stawek opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian.

Do góry


 

Dostęp do informacji

   


 

     Ustawa z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
     Ustawa jest aktem normatywnym regulującym przede wszystkim kwestie postępowania w zakresie ocen oddziaływania inwestycji na środowisko i udziału społeczeństwa w tych postępowaniach oraz kwestie udostępniania informacji o środowisku.(Dz. U. Nr 199, poz. 1227). Ustawa zapewnia także dostosowanie do wymagań Unii Europejskiej w dziedzinie ustawodawstwa tzw. horyzontalnego oraz Konwencji z Aarhus (1998) o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, a także Konwencji z Espoo (1991) o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym.

     Za ustawą mają być podjęte działania mające na celu zastosowanie rozwiązań prawnych, organizacyjnych i finansowych dla stworzenia w urzędach administracji publicznej sprawnego systemu udostępniania i upowszechniania informacji oraz umożliwiania skutecznego udziału społeczeństwa w ochronie środowiska, zgodnego z projektem ustawy o postępowaniu w sprawie ocen oddziaływania na środowisko oraz dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Dla udrożnienia kanałów obiegu informacji w maksymalnie szerokim zakresie mają być wykorzystywane nowoczesne środki komunikowania się, a w tym Internet. Mają być stworzone publiczne rejestry, w których udostępniane będą do wglądu:

  • decyzje ustalające rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających dopuszczonych do wprowadzania do powietrza,
  • decyzje o dopuszczalnym poziomie hałasu przenikającego do środowiska,
  • zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów,
  • zezwolenia na zamierzone uwolnienie genetycznie zmodyfikowanych organizmów do środowiska w celach eksperymentalnych lub wprowadzenie do obrotu produktu zawierającego organizmy genetycznie zmodyfikowane lub składającego się z takich organizmów albo ich części,
  • wykazy rodzajów i ilości zanieczyszczeń wprowadzonych do powietrza,
  • decyzje o wymiarze, odroczeniu terminu płatności i rozłożeniu na raty kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska, polegające na:
    • przekroczeniu co do rodzaju lub ilości substancji dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza, określonych decyzją właściwego organu,
    • przekroczeniu dopuszczalnego poziomu hałasu, określonego decyzją właściwego organu,

Udział społeczeństwa
Zgodnie z Ustawą EIA każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Takimi postępowaniami są:

  • postępowanie w sprawie wydania Decyzji o Środowiskowych Uwarunkowaniach;
  • postępowanie w sprawie wydania decyzji o: (a) pozwoleniu na budowę, (b) zatwierdzeniu projektu budowlanego, (c) pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, (d) zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jeżeli taką konieczność stwierdzi organ wydający Decyzję o Środowiskowych Uwarunkowaniach lub jeżeli zostanie stwierdzona konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przez organ wydający decyzje ;
  • postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnych wymaganych do realizacji przedsięwzięć innych niż mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, a mogą potencjalnie znacząco oddziaływać na ten obszar.

Przed wydaniem i zmianą decyzji wymagającej udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości niezbędne informacje, w tym o:

  • przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
  • wszczęciu postępowania;
  • możliwościach zapoznania się z dokumentacją oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;
  • możliwości składania uwag i wniosków,
  • sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania;
  • organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków.
  • terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, jeżeli ma być przeprowadzona.

     Społeczeństwo może składać w toku postępowania skargi i wnioski. Może tego dokonywać w formie pisemnej, ustnie do protokołu lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej bez konieczności opatrywania ich bezpiecznym podpisem elektronicznym. Uwagi i wnioski zgłoszone po terminie (21 dniowym) pozostawia się bez rozpoznania.
     Organ prowadzący postępowanie rozpatruje uwagi i wnioski zgłoszone w terminie i w uzasadnieniu decyzji podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.
     Ustawa przyznaje szerokie uprawnienia tzw. organizacjom ekologicznym. Organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Ponadto organizacjom ekologicznym służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu (w takim przypadku wniesienie odwołania jest równoznaczne z przystąpieniem do postępowania; w postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony). Zakres uprawnień organizacji ekologicznych jest jeszcze rozszerzony o możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu.

Do góry


 

Pozostałe akty prawne

   


 

Prawo wodne i zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków

Ustawa Prawo wodne oraz ustawa o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków zapewnia pełne dostosowanie do wymagań Unii Europejskiej w dziedzinie gospodarki wodnej i ochrony wód przed zanieczyszczeniami, w tym m.in.;

  • dotyczących zarządzania opartego na systemie zlewniowym,
  • funkcjonowanie monitoringu wód podziemnych i powierzchniowych,
  • metod wykonywania analiz wody i ścieków,
  • ochrony wód przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez azotany ze źródeł rolniczych,
  • wymaganych standardów wody do picia i kąpieli oraz na potrzeby bytowania ryb,
  • dopuszczalnych standardów zrzutu zanieczyszczeń do wód i kanalizacji, w tym wskaźników odniesionych do jednostki surowca lub produktu,
  • procedur wydawania pozwoleń wodno-prawnych,
  • regulacji prawnych dotyczących niesieciowych rozwiązań odprowadzania ścieków na terenach zabudowy rozproszonej.

Organizmy genetycznie zmodyfikowane

Ustawa kompleksowo reguluje kwestie zamierzonego i niezamierzonego uwalniania do środowiska genetycznie zmodyfikowanych organizmów, w tym procedury oceny zagrożenia, metody badań, wydawania pozwoleń, znakowania produktów zawierających genetycznie zmodyfikowane organizmy bądź wytworzonych z ich wykorzystaniem.

Ustawa o odpadach

Ustawa określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.

Ustawa o ochronie przyrody

Ustawa określa cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu. W rozumieniu ustawy ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody:

  • dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów;
  • roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową;
  • zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia;
  • siedlisk przyrodniczych;
  • siedlisk zagrożonych wyginięciem, rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów;
  • tworów przyrody żywej i nieożywionej oraz kopalnych szczątków roślin i zwierząt;
  • krajobrazu;
  • zieleni w miastach i wsiach;
  • zadrzewień.

Celem ochrony przyrody jest:

  • utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów;
  • zachowanie różnorodności biologicznej;
  • zachowanie dziedzictwa geologicznego i paleontologicznego;
  • zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony;
  • ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień;
  • utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody;
  • kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.

Do góry


   

Literatura
1. Witold Mierzwiński - Zarządzanie środowiskowe
2. Strona Ministerstwa Ochrony Środowiska - http://www.mos.gov.pl/

 

 (C) 2018 Wydział Przyrodniczo-Techniczny KPSW. All Rights Reserved