POWRÓT

SEMESTR I

Rysowanie połączeń


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Gwinty i części gwintowane
Połączenia spawane
Przedstawianie wielowypustów i wielokarbów
Łożyska toczne


 

Gwinty i części gwintowane

   

Gwinty (PN-EN ISO 6410-1:2000) przedstawia się na różnego rodzaju rysunkach technicznych w sposób uproszczony. W widokach i przekrojach wierzchołki gwintów rysowane są linia ciągłą grubą, a dna gwintów (średnica rdzenia gwintów zewnętrznych i średnica nominalna gwintów wewnętrznych) linią ciągłą cienką jak pokazano na rysunkach niżej. Natomiast w rzucie na płaszczyznę prostopadłą do osi gwintu linię ciągłą cienką rysuje się na trzech czwartych obwodu (rysunek), najlepiej z pozostawieniem otwartej prawej górnej ćwiartki okręgu. Gwint niewidoczny w całości rysuje się linią kreskową cienką



Sposoby rysowania gwintów

   Dopuszcza się pomijanie rysowania wyjścia gwintu wszędzie gdzie to jest możliwe. W śrubach dwustronnych wyjście gwintu jest funkcjonalnie niezbędne, i dlatego powinno być rysowane za pomocą ciągłej pochylonej linii cienkiej.
Przy rysowaniu złączonych części gwintowanych przyjmuje się, że część z gwintem zewnętrznym zawsze jest dominujący w stosunku do gwintu wewnętrznego (np. nakrętki). Gwint śruby zawsze przesłania gwint w nakrętce. Kreskowanie części gwintowanych pokazywanych w przekroju powinno rozciągać się do linii określającej wierzchołki gwintu.
   Elementy znormalizowane, jak śruby, wkręty, nakrętki, podkładki i zawleczki, leżące w płaszczyźnie przekroju wzdłużnego, rysuje się zawsze w widoku. Do połączeń śrubowych używane są śruby z łbem sześciokątnym, kwadratowym, walcowym, śruby oczkowe, śruby dwustronne (szpilki) oraz wkręty z łbem walcowym, kulistym, soczewkowym, stożkowym i wkręty bez łba. W uproszczonym rysowaniu części gwintowanych nie należy rysować; ścięć krawędzi nakrętek i łbów, wyjść gwintu, kształtu końców śrub i podcięć. Jeżeli jest niezbędne pokazanie elementów przenoszących moment obrotowy (kształtów łbów śrub lub nakrętek), można stosować przykłady przedstawione w tablicy, oraz ich kombinacje nie pokazane w tabeli.

Do góry


 

Połączenia spawane

   

   Połączenie spawane (PN-EN 22553:1977) jest to łączenie metali poprzez nadtopienie ich brzegów i doprowadzeniu trzeciego w postaci elektrody (spawanie elektryczne) lub drutu spawalniczego (spawanie gazowe). Różne rodzaje połączeń są scharakteryzowane przez znak elementarny, pokazany na rysunku niżej, który posiada:

  • strzałkę linii wskazującej (1), doprowadzoną do złącza,
  • linię odniesienia (2),
  • linię identyfikującą (3),
  • znak umowny spoiny (4).

   Informacje o połączeniu i jego wymiarach powinny być podawane w rozwidleniu linii odniesienia, oddzielone ukośną kreską /, w następującej kolejności:

  • oznaczenie numeryczne metody spawania (PN-EN ISO 4063:2002)
  • wymagania jakościowe (PN-EN ISO 5817:2007, PN-EN ISO 10042:2006)
  • pozycja spawania (PN-EN ISO 6947:1999)
  • materiały dodatkowe (PN-EN ISO 544:2005, PN-EN ISO 2560:2006)

   Dla maksymalnego uproszczenia rysunków, zaleca się powoływać raczej na instrukcje spawania, za pomocą odpowiedniego znaku, umieszczonego w zamknięciu rozwidlenia linii odniesienia. Jeżeli złącze nie będzie wyszczególnione, lecz tylko będzie przedstawiało połączenie spawane, powinien być użyty znak jak na rysunku wyżej.
   Linie: wskazującą i odniesienia rysujemy linią ciągłą cienką, a identyfikującą linią kreskową cienką. Dla spoin symetrycznych linia identyfikacyjna nie jest konieczna i powinna być pomijana.
   Przy sporządzaniu dokumentacji połączenia spawanego ważne jest oznaczenie kształtu brzegów łączonych materiałów. Rozróżnia się szereg sposobów ukosowania (PN-EN ISO 9692-1:2008), od których pochodzą nazwy odpowiedniej spoiny i ich symbol graficzny (rysunek niżej).

   Każdemu znakowi spoiny może towarzyszyć pewna liczba wymiarów. Wymiary charakterystyczne przekroju poprzecznego spoiny podaje się po lewej stronie znaku (s), a wymiary przekroju wzdłużnego spoiny po jego prawej stronie (l), pisane pismem prostym rodzaju B o grubości takiej jaką użyto w napisach wymiaru. Brak jakichkolwiek oznaczeń towarzyszących znakowi wskazuje że spoina jest ciągła na całej długości przedmiotu. Do oznaczenia spoiny wykonanej wokół części. należy dodać okrąg na przecięciu linii wskazującej z linią odniesienia.
   Znak umowny spoiny należy rysować na linii odniesienia gdy spoina znajduje się od strony strzałki linii wskazującej, a na linii identyfikującej gdy spoina znajduje się od strony przeciwnej niż strzałka linii wskazującej.

Do góry


 

Przedstawianie wielowypustów i wielokarbów

   

   Połączenie wielowypustowe składa się z wałka i tulei mających wzdłużne równoległe i równomiernie rozmieszczone na obwodzie wypusty. Pozwala to na uproszczony zapis tego połączenia. Rodzaje wielowypustów identyfikowane są znakiem połączenia wielowypustowego (rysunek niżej) do którego zaliczamy:

  • strzałkę linii odniesienia (1), dotykającą powierzchnię wierzchołków wielowypustu,
  • linę odniesienia (2), rysowana linią ciągłą cienką,
  • symbol graficzny wielowypustu (3) równoległego lub ewolwentowego i wielokartowego,
  • oznaczenie dodatkowe (a) wielowypustu (PN-ISO 14:1994, PN-M-85014, PN-M-85016).

   Uproszczony zapis wielowypustów i wielokarbów przedstawia zasadnicze wielkości, jak: średnica wałka lub otworu, kształt boków występów i długość wypustów. Dokładny zarys występów (jeżeli to konieczne) podaje się jako szczegół w zwiększonej podziałce. Wielowypust na wałku w widoku rysuje się, przedstawiając powierzchnie dna wrębów linią ciągłą cienką. Gdy wypusty mają kształt ewolwentowy, to zaznacza się średnicę podziałową, którą rysuje się linią z długą kreską i z kropką. Wypusty na przekroju wzdłużnym zarówno na wałku, jak i w tulei zawsze rysuje się w widoku. Powierzchnię dna wrębów, jak i wierzchołków rysuje się linią ciągłą grubą. Rysując połączenie wielowypustowe lub wielokartowe, pomija się luzy pomiędzy wałkiem a otworem tulei.

Do góry


 

Przekładnie zębate. Łożyska toczne

   

   Przekładnia zębata jest to zespół dwóch lub więcej kół zębatych zazębiających się wzajemnie. W zależności od kształtu wieńca, koła zębate dzielimy na: walcowe, stożkowe, zębatki oraz ślimaki i ślimacznice.
Koła i przekładnie zębate rysuje się tylko w jednym stopniu uproszczenia. Uproszczenie polega na tym, że nie rysuje się uzębienia kół, zastępując je zarysem walca podstaw, zarysem walca podziałowego i zarysem walca wierzchołków głów (PN-EN ISO 2203:2002). W uproszczeniu powierzchnię podziałową rysuje się linią cienką z długą kreską i kropką przeciągając ją z obu stron poza obrys koła o wielkość 5d. (rysunek niżej). W widoku koła stożkowego zaznacza się wyłącznie ślad powierzchni podziałowej większej średnicy koła zębatego

   Przy rysowaniu przekładni zębatych stosuje się uproszczenia stosowane dla kół zębatych, przy czym stosuje się zasadę, że w obszarze zazębiania się kół zębatych walcowych zęby żadnego z kół nie zasłaniają zębów drugiego koła (rysunek niżej). Zęby na kole zębatym mogą być proste i pochylone. Pochylenie linii zębów kół zębatych zaznacza się na widoku koła zębatego trzema równoległymi liniami ciągłymi cienkimi, odpowiadającymi kształtowi i kierunkowi linii zęba.

   Rysunek wykonawczy koła zębatego powinien zawierać dodatkowo tablicę danych technicznych uzębienia niezbędnych do wykonania koła, sprawdzania oraz prawidłowej współpracy kół przekładni. Sposób umieszczenia oraz zalecane wymiary tablicy przedstawiono w normie PN-M-01140.

Łożyska toczne

   Łożyska toczne rysuje się w sposób uproszczony lub umowny (PN-EN ISO 8826-2:2002). Uproszczone przedstawienie łożyska tocznego w widoku prostopadłym do jego osi przedstawiono na rysunku pokazanym niżej. Element toczny łożyska rysuje się jako okrąg, niezależnie od jego kształtu (kula, stożek, baryłka, wałeczek, igiełka) i rozmiaru, na średnicy elementów tocznych rysowaną linią cienką z długa kreską i z kropka.

   Łożysko toczne w przekroju poprzecznym przedstawia się w położeniu roboczym, rysując linią ciągłą grubą zarys i krawędzie łożyska z pominięciem jego części składowych, jak: koszyczki, blaszki ochronne, uszczelko i inne. W polu tym, oś elementu tocznego rysujemy długą ciągłą linią prostą, a liczbę rzędów i pozycję elementów tocznych rysujemy krótką linią ciągłą prostą, pokrywającą się z linia środkową każdego elementu tocznego. Wybrane przedstawianie uproszczone i umowne łożysk tocznych w zależności od typu łożyska pokazano na rysunku niżej. Norma dopuszcza przedstawianie jednej połowy przekroju w uproszczeniu, a drugiej połowy w sposób umowny (rysunek niżej).

   W celu zabezpieczenia łożysk przed utratą czynnika smarnego oraz dostaniem się do nich zanieczyszczeń i wilgoci, w budowie maszyn stosuje się różnego rodzaju uszczelnienia. Do najczęściej używanych uszczelnień ruchowych należą sprężynujące pierścienie typu Simmering (PN-M-86960:1981). Sposób przedstawiania umownego połączenia ruchowego i ich kształt rzeczywisty pokazano na rysunku niżej.

Do góry


   

 

 (C) 2019 - 2020 Wydział Przyrodniczo - Techniczny KPSW. All Rights Reserved