POWRÓT

SEMESTR I

Rzutowanie aksonometryczne i prostokątne. Widoki, przekroje


Spis treści rozdziału - tutaj kliknij

Rzutowanie podstawowych figur i brył w rzutach prostokątnych
Widoki
Przekroje brył płaszczyznami, Kłady


 

Rzutowanie podstawowych figur i brył w rzutach prostokątnych

   

    Rzutowanie prostokątne wykonuje się w celu przedstawienia danego przedmiotu bez żadnego zniekształcenia. Powszechnie stosowaną metodą jest rzutowanie prostokątne bezpośrednie. Rzuty można porównać do cieni rzucanych przez przedmioty na ekran. Ekran to tzw. rzutnia, a powstały na nim cień przedmiotu to rzut prostokątny tego przedmiotu. Najczęściej stosuje się układ dwóch lub trzech wzajemnie prostopadłych rzutni (płaszczyzn).
    Rzut dający najwięcej informacji o przedmiocie powinien być stosowany jako widok z przodu lub rysunek główny, z uwzględnieniem na przykład jego położenia pracy, położenia obróbki lub montażu. Podstawowym sposobem przedstawiania obiektów trójwymiarowych na płaszczyźnie rysunku jest rzutowanie prostokątne (PN-EN ISO 5456-2:2002) które polega na rzutowaniu na wzajemnie prostopadłe do siebie rzutnie (płaszczyzny rzutów - P1, P2, P3).

    Aby otrzymać rzut punktu na rzutni (płaszczyźnie), należy przez punkt A poprowadzić prostą prostopadłą do tej rzutni. Prosta przebije rzutnię w pewnym punkcie, który nazywamy rzutem punktu A na daną rzutnię. Rzuty punktu A oznaczamy, odpowiednio do rzutni, na których się znajdują, np. A1, A2 i A3.

Przykład 1 - rzuty punktu

    Liczba rzutów zależy od złożoności przedmiotu. Może ich być więcej niż trzy, maksymalnie sześć. W każdym przypadku liczbę rzutów należy ograniczać do minimum koniecznego do przejrzystego przedstawienia i zwymiarowania przedmiotu, przy czym zawsze rysuje się rzut główny. Na rzutach brył obrotowych, np. stożka, walca oraz na rzutach graniastosłupów i ostrosłupów, których podstawy są wielokątami foremnymi, oznacza się osie symetrii.
    Przykładem rzutowania w którym rzuty wykonuje się na sześć plaszczyzn jest tzw. rzutowanie prostokątne metodą europejską. Rzutowanie prostokątne metodą europejską polega ona na wyznaczaniu rzutów prostokątnych elementu przestrzennego na sześciu wzajemnie prostopadłych płaszczyznach - rzutniach. W taki sposób otrzymuje się następujące rzuty (rys.):

  • rzut w kierunku a – rzut z przodu, zwany rzutem głównym,
  • rzut w kierunku b – rzut z góry,
  • rzut w kierunku c – rzut od lewej strony,
  • rzut w kierunku d – rzut od prawej strony,
  • rzut w kierunku e – rzut z dołu,
  • rzut w kierunku f – rzut z tyłu.

Rzuty przedmiotów mogą być:

  • widokami; przedstawiają obraz przedmiotu podczas obserwacji z zewnątrz,
  • przekrojami; przedstawiającymi płaszczyzny, powierzchnie bądź szczegóły przedmiotu całkowicie lub częściowo zasłonięte przez inne jego elementy.

        W początkowej fazie projektowania przedmiotu trudno z góry przewidzieć liczbę koniecznych rzutów, a co za tym idzie format arkusza. Praktyka inżynierska nakazuje jednak rozpoczynając odwzorowywanie od rzutu głównego A, rozpatrzeć potrzebę zastosowania rzutów B i C, a jeżeli zajdzie konieczność dopiero dalszych.

    Przykład 2 - rzuty bryły

        Bryły najłatwiej jest rzutować jeśli ustawi się je w takim położeniu, aby jak najwięcej krawędzi i osi było prostopadłych do płaszczyzn rzutów, a ściany brył były do nich równoległe. Gdy bryła jest tak ustawiona, na rysunku rzutowym nie ma skrótów lub występuje ich najmniej.

    Rys. Rzut prostokątny walca ściętego, wyznaczenie precyzyjne wszystkich punktów paraboli wymaga w tym wypadku przeniesienia wielu punktów okręgu. Poniżej przykład rzutu prostokątnego złożonej figury geometrycznej.

    Do góry


  •  

    Widoki

       

        Przedmiot na rysunku technicznym można odwzorować graficznie za pomocą widoków, jak i przekrojów. Widoki przedstawiają zewnętrzna kształty, natomiast przekroje pokazują wenętrzną budowę przedmiotów. Przekrój powstaje przez przecięcie przedmiotu wyobrażalną płaszczyzną i odrzucenie tej części przedmiotu, która znajduje się przed płaszczyzną przekroju.
    Przy rysowaniu przedmiotów w rzutach nalezy stosować nastepujące zasady;

    • Liczbę rzutów i przekrojów należy ograniczyć do koniecznego minimum niezbędnego do jednoznacznego przedstawienia kształtów przedmiotu i zwymiarowania.
    • przedmiot rysowany powinien byc tak ustawiony wewnątrz wyobrażalnego prostopadłoscianu, aby większość jego charakterystycznych płaszczyzn i osi była równoległa lub prostopadła do rzutni.
    • rzut główny powinien - jeśli - to jest możliwe - przedstawiać przedmiot w położeniu, jakie ma on zajmować w rzeczywistości (tzw. położenie użytkowe)

        Zarysy i krawędzie widoczne należy rysować linią ciągłą grubą. Linie wyobrażalne przenikania się między dwoma powierzchniami zarysów bryłowych rysujemy liniami ciągłymi cienkimi nie dociągając ich do zarysu krawędzi. Osie symetrii rysuje się liniami cienkimi z długą kreską i z kropką. Zarysy i krawędzie niewidoczne na widokach i przekrojach przedmiotu rysuje się linią kreskowa cienką tylko wtedy gdy ograniczy to liczbę rzutów i nie zmniejszy czytelności rysunku.

        Mianem widoku podstawowego określa się rzut który najczęściej zajmuje miejsce rzutu głównego i określa najwięcej cech charakterystycznych odwzorowanego przedmiotu. Obraz przedmiotu przedstawiony w całości na rysunku określa, się mianem widoku kompletnego. Jednak gdy zachodzi potrzeba ukazania pewnego fragmentu elementu zastosować można widok częściowy. W przypadku przedmiotów symetrycznych o prostej budowie powszechnie stosuje się półwidoki lub nawet ćwierćwidoki.
        Widok pomocniczy stosuje się w przypadkach, gdy należy przedstawić część przedmiotu w płaszczyźnie nierównoległej do żadnej z podstawowych płaszczyzn rzutowania prostokątnego.
    W szczególnych przypadkach stosuje się również widoki cząstkowe.

    Widok cząstkowy

        Widoki cząstkowe wykonuje się w postaci odrębnych rzutów, których nie ogranicza się żadną linią od strony nie narysowanej części przedmiotu, chyba że rysuje się widok połowy określonego fragmentu przedmiotu. Widok cząstkowy powinien być wykonany w rzutowaniu metodą A, linią ciągłą grubą i połączony z widokiem lub przekrojem głównym linią osiową.



    Widok cząstkowy w postaci rzutu pomocniczego na płaszczyznę nierównoległą do żadnej z płaszczyzn rzutowania prostokątnego

    Do góry


     

    Przekroje i kłady

       

    Kreskowanie przekrojów

       Pola przekroju, czyli obszary, w których płaszczyzna przekroju przecina materiał, kreskuje się liniami cienkimi. Linie kreskowania powinny byc nachylone pod kątek 45o do linii zarysu przekroju lub do jego osi oraz ewentualnie do poziomu. Przekroje zagięte zazwyczaj kreskuje sie pod kątem 30o, a gdy są długie i wąskie (oszerokości minimum 2 mm) można je kreskować tylko przy końcach i w pobliżu ewentualnych otworów, zaś przekroje i kłady jeszcze węższe można zaczerniać, poztsawiając miedzy zaczernionymi przekrojami prześwit
    Podziałka kreskowania, czyli odległość między sąsiednimi kreskami, zlezy od wielkości kreskowanego pola i może wynosić od 0,5 mm, dla bardzo małych fragmentów pól, do 5 mm, dla duzych pól. Na rysunkach złożeniowych kreskowanie przekrojów stykających sie ze sobą powinno różnić kierunkiem oraz (o ile jest to mozliwe) także podziałką.

        W zależności od zastosowanej liczby płaszczyzn przekroje dzielimy na proste - jedna płaszczyzna i złożone - dwie lub więcej płaszczyzn. Przekroje złożone z kolei dzieli się na stopniowe - gdy płaszczyzny tnące są równoległe względem siebie oraz łamane, jeżeli między płaszczyznami jest kąt rozwarty. W zależności od obszaru objętego przekrojem dzieli się je na kompletne, częściowe oraz cząstkowe (zwane wyrwaniami).
    Przekroje proste.
       Na poniższym rysunku przedstawiono element dla którego wystarczającym jest zastosowanie przekroju prostego. Jeżeli położenie płaszczyzny tnącej jest oczywiste, dopuszcza się nie zaznaczania jej. Należy jednak zawsze pamiętać o rysowaniu krawędzi leżących poza płaszczyzną.



    Przekrój prosty

        O przekrojach złożonych mówimy wtedy, gdy do ich utworzenia zastosowano dwie lub więcej płaszczyzny tnące. Jednak rysując ten rodzaj przekroju elementy przedstawiane na różnych płaszczyznach sprowadza się do jednej, wspólnej. Położenie płaszczyzny przekroju zawsze prostopadłej do rzutni zaznacza się linią grubą z długą kreską i z kropką. Linie te kreśli się tylko w punktach przebiegu płaszczyzny przez przedmiot, tj.: wejścia płaszczyzny w przedmiot i jej wyjścia (końce płaszczyzny przekroju) oraz w miejscach zmiany kierunku przecięcia wewnątrz przedmiotu (rys.). Gdy przebieg płaszczyzny przekroju budzi wątpliwości, to jej przebieg można dodatkowo oznaczyć na całej długości linią cienką z długa kreską i z kropką. Każdy przekrój należy zidentyfikować dwiema takimi samymi wielkimi literami umieszczonymi przy końcach linii przekroju oraz strzałką wskazującą kierunek rzutowania.
       Na poniższym rysunku przedstawiono przedmiot którego budowa wymagała zastosowania trzech płaszczyzn tnących wzajemnie równoległych. Przekrój ten nosi nazwę przekroju stopniowego. Położenie płaszczyzn tnących uzupełniono tu poprowadzoną linią z długą kreską i kropką. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że przekrój stopniowy otrzymuje się sprowadzając do jednej płaszczyzny przekroje leżące bliżej i dalej od obserwatora.



    Przekrój złożony

        Opisane wyżej przekroje i przedstawione na rysunkach należą do grupy przekrojów kompletnych, gdyż przedstawiają pełny przekrój całego przedmiotu. W przypadku prostych przedmiotów symetrycznych czy o kształtach obrotowych z powodzeniem zastosować można przekrój częściowy przedstawiający tylko pewną część zarysu przedmiotu. Pozwala to na znaczne uproszczenie prac graficznych przy tej samej informacji na temat projektowanego elementu.

    Przekroje cząstkowe.

       Przekrój cząstkowy, zwany potocznie wyrwaniem, stosuje się gdy zachodzi potrzeba ukazania drobnych szczegółów wewnętrznych przedmiotu, bez potrzeby stosowania przekroju kompletnego. Rysowany na widoku przedmiotu, oddzielony jest linią falistą (cienką), co jest pokazane na poniższym rysunku.



    Przykłady zastosowania przekroju cząstkowego (wyrwania)

       Stosując ten rodzaj przekroju należy pamiętać, że linia ograniczająca przekrój nie powinna nigdy pokrywać się z linią zarysu lub krawędzią przedmiotu. Jeżeli rysuje się kilka położonych blisko siebie przekrojów cząstkowych, należy je połączyć. Niekiedy zachodzi potrzeba ukazania szczegółu przedmiotu, w zwiększonej podziałce. Przypadek taki pokazano na poniższym rysunku.



    Przekroje cząstkowe w zwiększonej podziałce

    Kłady

       Kład jest to zarys figury geometrycznej leżącej w płaszczyźnie przekroju poprzecznego przedmiotu, po sprowadzeniu tej płaszczyzny do płaszczyzny sporządzanego rysunku (czyli obrót o 900). Różnica między przekrojem i kładem polega na tym, że w przypadku kładu nie rysuje się zarysów widoków znajdujących się poza płaszczyzną przekroju.
    Rozróżnia się:

    • kłady miejscowe - rysowane linią cienką na widoku przedmiotu (rys.),
    • kłady przesunięte - rysowane poza widokiem przedmiotu (rys).



    Kład miejscowy



    Kłady przesunięte

    Do góry


       

     

     (C) 2019 - 2020 Wydział Przyrodniczo - Techniczny KPSW. All Rights Reserved